انسان‌های اولیه ۲۰۰هزار سال پیش رختخوابشان را تمیز می‌کردند

انسان‌های غارنشین پیشاتاریخی برخلاف افرادی که هفته‌ها ملحفه‌های تخت را عوض نمی‌کنند، توجه زیادی به نظافت محل خواب خود داشتند و حتی بسترهای خوابشان را مرتب تعویض می‌کردند. پژوهشی تازه نشان می‌دهد شکارچی گردآورندگان باستانی در آفریقای جنوبی، بسترهای خواب خود را مرتب می‌سوزاندند و با لایه‌ای تازه از علف جایگزین می‌کردند؛ رفتاری که از توجه شگفت‌انگیز نیاکان انسان به نظافت و نظم محل خواب خبر می‌دهد.

به‌گزارش آی‌اف‌ال‌ساینس، شواهد کشف مذکور از غار مشهور و باستانی بوردر کِیو در آفریقای جنوبی به‌دست آمده؛ پناهگاه سنگی مهمی که انسان‌ها حدود ۲۲۰هزار تا ۴۳هزار سال پیش به‌طور مداوم در آن زندگی می‌کردند. این محوطه‌ی باستانی یکی از مهم‌ترین منابع برای مطالعه روند تکامل فرهنگی نخستین انسان‌های خردمند (Homo sapiens) به‌شمار می‌رود و سرنخ‌هایی ارزشمند درباره‌ی شکل‌گیری «رفتار مدرن» در انسان ارائه می‌دهد؛ رفتاری که استفاده از نمادها و شکل‌گیری آیین‌های فرهنگی را هم دربر می‌گیرد.

بررسی‌ها نشان می‌دهد بیشتر بسترها از علف‌های زیرخانواده خوشه‌واران (Panicoideae) ساخته شده بودند؛ گروهی گیاهی که امروزه محصولاتی مانند ذرت، ارزن و نیشکر را هم شامل می‌شود. در برخی نمونه‌ها نیز از گیاهان جگن استفاده شده بود. پژوهشگران همچنین آثار رس را در سطح بسترها شناسایی کردند، اما هنوز مشخص نیست این ماده هنگام ساخت بستر به کار رفته یا بعدها در اثر فرسایش سنگ‌های غار وارد لایه‌ها شده است.

جالب‌ترین بخش ماجرا به لایه‌ای از خاکستر مربوط می‌شود که زیر تمام بسترهای خواب دیده می‌شود. بسیاری از بسترها ساختاری لایه‌لایه دارند؛ به این معنا که ساکنان غار، بسترهای قدیمی را می‌سوزاندند و سپس بستر تازه را روی بقایای سوخته یا خشک‌شده‌ی لایه قبلی می‌ساختند.

پژوهشگران توضیح می‌دهند که ساخت بستر خواب روی خاکسترهای موجود یا خاکسترهایی که عمداً جابه‌جا شده بودند، رفتاری رایج در تمام دوره‌های سکونت غار بوده است. ساکنان غار به‌طور منظم بسترهای خواب خود را روی خاکسترهای بازآرایی‌شده می‌ساختند و این کار احتمالاً بخشی از راهبردی هدفمند برای مدیریت فضای زندگی بوده است.

یافته‌ها نشان می‌دهد انسان‌های پیشاتاریخی، درطول نزدیک به ۲۰۰هزار سال، روالی ثابت برای تمیزکردن و بازسازی محل خواب خود داشته‌اند. اهمیت موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم این رفتار، مدت‌ها پیش از نخستین نشانه‌های شناخته‌شده از رفتارهای نمادین شکل گرفته بود و ده‌ها هزار سال بعد هم ادامه پیدا کرد. در واقع، نیاز به حفظ محیطی مرتب و تمیز برای خواب، از همان مراحل اولیه تکامل انسان مدرن وجود داشته است.

هنوز مشخص نیست چرا خاکستر بارها زیر بسترهای تازه پخش می‌شد، اما پژوهشگران احتمال می‌دهند این کار به دور نگه‌داشتن حشرات و انگل‌ها کمک می‌کرده است. فارغ از دلیل دقیق این رفتار، تداوم یافتنش در بازه‌ای چندصدهزارساله نشان می‌دهد انسان‌های پیشاتاریخی به‌طور فعال محیط خواب خود را مدیریت می‌کردند و سنت‌های مشخصی برای نظافت و نگهداری فضای زندگی داشتند.

نتایج پژوهش در نشریه Journal of Archaeological Science منتشر شده است.