علت کاهش عجیب قاتلان زنجیرهای از دهه ۱۹۸۰ چیست؟
از اوج فعالیت در دهه ۱۹۸۰ تاکنون، تعداد قاتلان زنجیرهای به شکل قابلتوجهی کاهش یافته است؛ روندی که از نگاه پژوهشگران، هم جالب و هم تا حدی اطمینانبخش است. اما دلیل این افت چیست؟
در دهه ۱۹۹۰، مایکل جی. آمودت، استاد روانشناسی جنایی در دانشگاه رادفورد، پروژهای آموزشی را آغاز کرد. او از دانشجویان خود خواست برای قاتلان زنجیرهای پروندههایی شامل زمانبندی قتلها، پیشینه زندگی، اطلاعات جمعیتشناختی و جزئیات جرایم تهیه کنند. این دادهها ابتدا بهصورت پراکنده نگهداری میشد، اما به مرور زمان به پایگاه دادهای گسترده تبدیل شد و اکنون یکی از کاملترین منابع علمی درباره قاتلان زنجیرهای در جهان محسوب میشود.
در پژوهشها برای تعیین قاتل زنجیرهای از تعریف اداره تحقیقات فدرال آمریکا (FBI) استفاده شده است. طبق این تعریف، قاتل زنجیرهای فردی است که دستکم دو قتل در رویدادهای جداگانه انجام داده باشد. بر همین اساس، پژوهشگران دانشگاه رادفورد و دانشگاه ساحل خلیج فلوریدا دادههایی از سراسر جهان گردآوری کردهاند.
بر اساس دادهها، ایالات متحده با ۳۶۱۳ قاتل زنجیرهای ثبتشده از سال ۱۹۰۰ تا ۲۰۱۸، بیشترین تعداد را در جهان دارد؛ یعنی حدود ۶۷ درصد کل موارد جهانی، در حالی که این کشور تنها ۴٫۳۵ درصد جمعیت جهان را دارد. پس از آن، انگلستان با ۱۷۶ مورد قرار میگیرد. ژاپن (۱۳۷ مورد)، آفریقای جنوبی (۱۲۳ مورد)، هند (۱۲۱ مورد) و کانادا (۱۱۹ مورد) نیز از دیگر کشورهایی هستند که بیش از ۱۰۰ قاتل زنجیرهای در آنها ثبت شده است.
- وقتی حشرات به حل معماهای قتل کمک میکنند22 بهمن 02مطالعه '13
- پیشبینی قتل پیشاز وقوع با هوش مصنوعی؛ طرح جنجالی در بریتانیا20 فروردین 04مطالعه '1
از نظر جنسیت، حدود ۱۱ درصد از قاتلان زنجیرهای ثبتشده از سال ۱۹۰۰ تاکنون زن بودهاند، اما این نسبت در طول زمان کاهش یافته است. پیش از دهه ۱۹۳۰ حدود یکسوم این مجرمان زن بودند، اما از سال ۱۹۸۰ این رقم به حدود ۶ درصد رسیده است.
زنان قاتل زنجیرهای بیشتر از سم استفاده میکردند و انگیزه مالی در میان آنها شایعتر بوده است. در مقابل، مردان قاتل زنجیرهای بیشتر با انگیزه لذت شخصی دست به قتل میزدند و معمولاً از سلاح گرم یا خفگی استفاده میکردند. همچنین قربانیان زنان اغلب اعضای خانواده بودند، در حالی که مردان بیشتر افراد غیرخانواده را هدف قرار میدادند.
پایگاه داده همچنین به جنبههای نادر و تلخ قتلهای زنجیرهای نیز اشاره میکند. برای مثال، حدود ۱٫۸ درصد از مردان و ۱٫۳ درصد از زنان قاتل زنجیرهای، اقدام به خوردن قربانیان خود کردهاند. همچنین در ۳٫۴ درصد از مردان و ۰٫۴ درصد از زنان، رفتارهای جنسی با اجساد مشاهده شده است. نوشیدن خون قربانی نیز در ۰٫۷ درصد از مردان و ۰٫۴ درصد از زنان ثبت شده است.
یکی از مهمترین دلایل کاهش شمار قاتلان زنجیرهای، بهبود روشهای شناسایی جرایم توسط نیروهای پلیس است
بااینحال، مهمترین یافته پایگاه داده، کاهش چشمگیر تعداد قتلهای زنجیرهای در آمریکا از دهه ۱۹۸۰ است. در سال ۱۹۸۷ به تنهایی ۴۰۴ قربانی ثبت شده بود. در کل دهه ۱۹۸۰، ۱۵۰ قاتل زنجیرهای حداقل دو قربانی و ۱۰۴ نفر حداقل سه قربانی داشتهاند.
این روند در دهههای بعد کاهش یافته است: در دهه ۱۹۹۰، ۱۳۸ قاتل با دو قربانی یا بیشتر و ۸۹ قاتل با سه قربانی یا بیشتر ثبت شدهاند. در دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۸ (آخرین دادههای کامل موجود در پایگاه)، تنها ۴۳ قاتل با دو قربانی یا بیشتر و ۲۳ نفر با سه قربانی یا بیشتر ثبت شدهاند.
پژوهشگران چند عامل را برای توضیح این کاهش مطرح میکنند. یکی از مهمترین آنها، بهبود روشهای شناسایی جرایم توسط نیروهای پلیس است؛ بهویژه در حوزه جرایم مالی. این موضوع باعث شده افرادی با انگیزههای مالی کمتر پنهان بمانند یا پیش از رسیدن به مرحله «قاتل زنجیرهای» دستگیر شوند.
عامل دیگر، کاهش فرصت برای ارتکاب این نوع جرایم است. قوانین سختگیرانهتر آزادی مشروط باعث شده افراد کمتری پس از زندان دوباره به جامعه بازگردند.
در گزارش سال ۲۰۲۰ آمده است: «در ایالات متحده از سال ۱۹۵۰، حدود ۱۶٫۸ درصد از قاتلان زنجیرهای پس از آزادی از زندان دوباره مرتکب قتل شدهاند. همچنین ۷۹ درصد از آنها پیش از اولین قتل خود سابقه زندان داشتهاند.» این دادهها نشان میدهد که طولانیتر شدن دورههای زندان میتواند با کاهش وقوع قتلهای زنجیرهای مرتبط باشد.
پژوهشگران ادامه میدهند: «امروزه دسترسی قاتلان زنجیرهای به قربانیان پرخطر کمتر شده است. به بیان دیگر، تعداد افرادی که رایگانسواری میکنند، کاهش یافته است.» آنها اضافه میکنند: «برخی از بزرگترین کاهشها در نوع قربانیان قتلهای زنجیرهای بین سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۹۹ و دوره ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۷ مربوط به مواردی مانند رایگانسواری، ربایش از مراکز خرید و رانندگان کمتوان یا افرادی بوده که برای کمک به دیگران توقف میکردند.»
تصویر شاخص: گری لئون ریجوی، قاتل زنجیرهای آمریکایی که دستکم ۴۹ نفر را به قتل رسانده است.