۱۴۰۴؛ سال رکوردهای بزرگ، تصمیم‌های جنجالی و پیشروی هوش مصنوعی

سال ۱۴۰۴ برای ما سالی تلخ، پُر از حادثه و خاموشی دیجیتال بود؛ اما فراتر از مرزهای ایران، قطار فناوری با سرعتی سرسام‌آور به مسیر خود ادامه داد. در سالی که گذشت، جهان شاهد بلوغ مدل‌های هوش مصنوعی پیشرفته‌ای بود که مرزهای تخیل را جابه‌جا کردند، اپل با معرفی لپ‌تاپ اقتصادی‌اش قواعد بازار را تغییر داد، انویدیا با عبور از ارزش تاریخی چهار تریلیون دلار بر تخت پادشاهی سیلیکون تکیه زد و ایلان ماسک با ثبت ثروت افسانه‌ای بیش‌از ۷۰۰ میلیارد دلار، رکوردی دست‌نیافتنی از خود به جا گذاشت. در ادامه، سوار بر ماشین زمان می‌شویم تا ببینیم در این سال پرالتهاب، دنیای فناوری چگونه فصل‌های خود را ورق زد.

بهار ۱۴۰۴ با موجی عجیب در اینترنت شروع شد؛ موجی که تقریبا همه‌جا دیده می‌شد. کاربران در سراسر دنیا، از جمله ایران، مدام عکس‌هایشان را به تصاویری با حال‌وهوای فیلم‌های استودیو جیبلی تبدیل می‌کردند. کافی بود سری به استوری‌های اینستاگرام بزنید تا عکس‌های تکی، دونفره و خانوادگی را ببینید که حال‌وهوای انیمیشن‌های میازاکی را گرفته بودند؛ از پس‌زمینه‌های نقاشی‌گونه گرفته تا نورپردازی نرم و فانتزی. این ترند به‌خوبی نشان می‌داد که ابزارهای جدید هوش مصنوعی چطور می‌توانند خیلی سریع وارد فرهنگ عامه شوند.

تقریبا هم‌زمان با این موج اینترنتی، یک دیدار مهم در دنیای فناوری هم اتفاق افتاد. رهبر سامسونگ و مدیرعامل شیائومی بعد از هفت سال با یکدیگر دیدار کردند؛ دیداری که در کارخانه‌ی تولید خودروهای برقی شیائومی در پکن برگزار شد. شیائومی در چند سال اخیر سرمایه‌گذاری عظیمی در صنعت خودروهای الکتریکی انجام داده و حالا برای ادامه‌ی این مسیر به شرکای قدرتمندی در زنجیره‌ی تأمین نیاز دارد؛ سامسونگ هم دقیقا یکی از همان شرکت‌هایی است که می‌تواند در تأمین قطعات کلیدی مثل باتری، نمایشگر و حتی تراشه‌های مرتبط با هوش مصنوعی نقش مهمی ایفا کند.

در همین فصل، دنیای سیستم‌های عامل موبایل هم بی‌خبر نماند. اندروید ۱۶ منتشر شد؛ نسخه‌ای که تمرکز ویژه‌ای روی امنیت بیشتر داشت و در کنار آن، قابلیت حالت دسکتاپ را هم به شکل جدی‌تری وارد اکوسیستم اندروید می‌کرد. در سمت دیگر، اپل از iOS 26 رونمایی کرد؛ نسخه‌ای که بیش از هر چیز با زبان طراحی تازه‌ای به‌نام Liquid Glass شناخته می‌شد. طراحی شیشه‌ای و سیال iOS 26 واکنش‌های متفاوتی به‌همراه داشت؛ عده‌ای آن را بسیار جذاب می‌دانستند؛ درحالی‌که گروهی دیگر معتقد بودند لیکوئید گلس، خوانایی رابط کاربری را کاهش می‌دهد.

بهار ۱۴۰۴ همچنین شروع یک رقابت تازه در طراحی گوشی‌ها بود؛ همه به‌دنبال ساخت گوشی‌های فوق‌باریک بودند. سامسونگ با معرفی Galaxy S25 Edge اولین حرکت جدی را انجام داد و توانست چند ماهی جلوتر از اپل وارد این میدان شود. اس۲۵ اج با تمرکز روی ضخامت کم و وزن سبک معرفی شد و توجه زیادی را جلب کرد؛ اما تب گوشی‌های فوق‌نازک خیلی زود فروکش کرد و گزارش‌ها نشان می‌دادند خود سامسونگ هم چندان علاقه‌ای به ادامه‌ی این مسیر در نسل‌های بعدی ندارد.

مایکروسافت هم در فصل بهار بیکار ننشست و بالاخره وارد بازار کنسول‌های دستی شد. ردموندی‌ها با همکاری ایسوس دو دستگاه ROG Xbox Ally و ROG Xbox Ally X را معرفی کردند. این کنسول‌ها با نسخه‌ای سبک و بهینه‌شده از ویندوز عرضه شدند که لانچر تمام‌صفحه‌ی ایکس‌باکس به‌صورت پیش‌فرض در آن قرار داشت تا کار با دستگاه از طریق کنترلر راحت‌تر و شبیه تجربه‌ی کنسول‌های سنتی باشد.

بهار ۱۴۰۴ فقط درباره‌ی فناوری نبود؛ سیاست هم تأثیر خودش را روی دنیای اقتصاد و تکنولوژی گذاشت. دونالد ترامپ در مراسمی در کاخ سفید با در دست داشتن یک پوستر بزرگ، تعرفه‌های جدید واردات به آمریکا را اعلام کرد؛ تعرفه‌هایی که برای کشورهای مختلف بین ۱۰ تا ۹۹ درصد تعیین شده بودند. هدف اعلام‌شده‌ی سیاست ترامپ، جلوگیری از «سوءاستفاده‌ی کشورهای دیگر از اقتصاد آمریکا» بود. البته این اعداد بعدا بارها تغییر کردند؛ اما قیمت بسیاری از کالاها را تحت تأثیر قرار دادند.

در همین زمان، مایکروسافت پنجاه‌سالگی خود را جشن گرفت؛ شرکتی که یکی از مهم‌ترین بازیگران تاریخ فناوری به شمار می‌رود؛ اما مراسم سالگردش بدون حاشیه نبود. حین سخنرانی مدیران عامل فعلی و سابق شرکت، چند نفر از کارکنان مایکروسافت بلند شدند و آن‌ها را «سوداگر جنگ» خطاب کردند و مدعی شدند که فناوری‌های هوش مصنوعی ردموندی‌ها در جنگ‌ها و حتی نسل‌کشی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این اتفاق فضای مراسم را برای لحظاتی کاملا متشنج کرد.

در همین فصل، شیائومی هم خبر بزرگی داشت. چینی‌ها نخستین تراشه‌ی پرچم‌دار و اختصاصی خود با نام XRING O1 رونمایی کردند؛ تراشه‌ای که در گوشی Xiaomi 15S Pro استفاده شد. این تراشه خیلی زود خبرساز شد، چون عملکرد آن در آزمایش‌ها به تراشه‌های پرچم‌دار بازار مثل Snapdragon 8 Elite و Dimensity 9400 بسیار نزدیک بود؛ اتفاقی که نشان می‌داد شیائومی هم می‌خواهد مثل اپل و گوگل به سمت توسعه‌ی تراشه‌های اختصاصی حرکت کند.

اردیبهشت ۱۴۰۴ با یک خداحافظی نوستالژیک همراه شد. مایکروسافت پس از ۲۲ سال فعالیت، اسکایپ را برای همیشه تعطیل کرد؛ سرویسی که زمانی استاندارد طلایی تماس تصویری در اینترنت محسوب می‌شد. با بسته‌شدن اسکایپ، مایکروسافت اعلام کرد تمرکز کامل خود را روی پلتفرم ارتباطی Microsoft Teams خواهد گذاشت.

در همین دوره، ترامپ یک تصمیم جنجالی دیگر هم گرفت؛ براساس دستور جدید او، شهروندان ایران و یازده کشور دیگر از ورود به خاک آمریکا منع شدند؛ تصمیمی که برای بسیاری از دانشجویان ایرانی که قصد ادامه‌ی تحصیل در آمریکا را داشتند، مشکل‌ساز شد.

و در یکی از عجیب‌ترین خبرهای اواخر بهار، ترامپ حتی وارد بازار موبایل هم شد. شرکتی با نام Trump Mobile که به خانواده‌ی ترامپ نسبت داده می‌شود، از اولین گوشی خود با نام T1 Phone 8002 رونمایی کرد؛ موبایلی با رنگ طلایی که خیلی زود جنجال‌های زیادی به راه انداخت؛ اما ماجرا به همین‌جا ختم نشد؛ مدتی بعد مشخص شد این شرکت در نهایت به فروش گوشی‌های ریفربیشد اپل و سامسونگ روی آورده است.

بدین ترتیب، بهار ۱۴۰۴ فصلی بود پر از ترندهای عجیب اینترنتی، معرفی فناوری‌های تازه و البته تصمیم‌هایی که نشان می‌داد دنیای سیاست و اقتصاد چقدر می‌تواند روی صنعت فناوری تأثیر بگذارد.

تابستان ۱۴۰۴ یکی از پرخبرترین فصل‌های دنیای فناوری بود؛ فصلی که موجی از اتفاقات بزرگ، معرفی محصولات مهم و حتی برخی خبرهای عجیب را با خود آورد؛ بخش قابل‌توجهی از این اتفاقات در شهریورماه رخ داد؛ ماهی که برای زومیت هم معنای ویژه‌ای داشت. شهریور ۱۴۰۴ مصادف شد با پانزدهمین سالگرد تأسیس زومیت و به‌همین مناسبت، دومین دورهمی حضوری زومیت برگزار شد؛ رویدادی که در آن هم تولد زومیت را جشن گرفتیم، هم مراسم معرفی آیفون ۱۷ را دور هم تماشا کردیم.

اپل در همین رویداد از نسل جدید آیفون‌هایش رونمایی کرد؛ آیفون ۱۷ و آیفون ۱۷ پرو با تغییراتی که توجه زیادی را به خود جلب کردند. آیفون ۱۷ بالاخره یکی از قدیمی‌ترین انتقادها به آیفون‌های غیرپرو را برطرف کرد و بعد از سال‌ها به نمایشگر ۱۲۰ هرتزی مجهز شد. در سوی دیگر، آیفون ۱۷ پرو با طراحی تازه‌اش خبرساز شد؛ بدنه‌ای یکپارچه از آلومینیوم که تنها تکه‌ای شیشه در پشت داشت و ماژول بزرگ و مستطیلی دوربین آن کاملا به چشم می‌آمد. این طراحی واکنش‌های متفاوتی به همراه داشت؛ برخی آن را نمی‌پسندیدند؛ اما عده‌ای دیگر شیفته‌ی رنگ نارنجی‌اش شده بودند. اپل از آیفون ایر هم رونمایی کرد؛ گوشی بسیار باریکی که مدت‌ها درباره‌اش شایعه وجود داشت و قرار بود رقیبی برای گلکسی S25 Edge سامسونگ باشد.

آیفون‌های جدید تنها بخش کوچکی از داستان تابستان ۱۴۰۴ بودند. یکی از تلخ‌ترین خبرهای تابستان، مربوط به نوجوانی ۱۶ ساله بود که پس از ماه‌ها گفتگو و مشاوره با چت‌جی‌پی‌تی دست به خودکشی زد. این حادثه بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشت و بحث‌های جدی درباره‌ی نقش و مسئولیت سیستم‌های هوش مصنوعی در تعامل با کاربران شکل گرفت. در نهایت، OpenAI اعلام کرد که مکانیزم‌های ایمنی و نظارتی چت‌جی‌پی‌تی را تقویت خواهد کرد.

در حوزه‌ی فرهنگ دیجیتال هم پدیده‌ای که از سال قبل شروع شده بود همچنان ادامه داشت. عروسک‌های «لبوبو» که در سال گذشته به‌نوعی به ترند جهانی تبدیل شده بودند و در دست بسیاری از مردم دیده می‌شدند، سود بزرگی برای سازنده‌ی خود به همراه آوردند. شرکت چینی پاپ‌مارت اعلام کرد که سود خالصش در نیمه‌ی نخست سال ۲۰۲۵ حدود ۴۰۰ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که نشان می‌داد تب عروسک‌های کلکسیونی چینی هنوز فروکش نکرده است.

تابستان امسال همچنین یادآور چند سالگرد مهم در دنیای نرم‌افزار بود. ویندوز ۹۵، یکی از محبوب‌ترین نسخه‌های سیستم‌عامل مایکروسافت، سی‌ساله شد؛ سیستمی که بسیاری از کاربران قدیمی دنیای کامپیوتر با آن خاطره دارند. در همین زمان، لینوکس هم سی‌وچهارمین سالگرد تولد خود را جشن گرفت؛ سیستم‌عامل متن‌بازی که پایه‌ی بسیاری از فناوری‌های امروزی از سرورها گرفته تا گوشی‌های اندرویدی محسوب می‌شود.

در حوزه‌ی سیاست‌های مهاجرتی نیز تصمیمی بحث‌برانگیز گرفته شد. دولت آمریکا اعلام کرد هزینه‌ی ویزای کاری H‑1B که بسیاری از متخصصان حوزه‌ی فناوری از طریق آن وارد شرکت‌هایی مثل گوگل، اپل و مایکروسافت می‌شوند، از ۲۱۵ دلار به عدد بسیار بالای ۱۰۰ هزار دلار افزایش خواهد یافت. چنین افزایشی عملا می‌توانست دسترسی بسیاری از متخصصان خارجی به بازار کار آمریکا را دشوار کند؛ چرا که نه شرکت‌ها حاضر به پرداخت چنین مبلغی هستند و نه بسیاری از متقاضیان توان پرداخت آن را دارند.

در همین زمان، صنعت هوش مصنوعی همچنان با سرعتی خیره‌کننده در حال پیشرفت بود و یکی از نمادهای این پیشرفت، صعود بی‌سابقه‌ی انویدیا بود. اوایل تابستان، تیم سبز به‌لطف تقاضای عظیم برای تراشه‌های مورد استفاده در زیرساخت‌های هوش مصنوعی توانست به نخستین شرکت با ارزش بازار ۴ تریلیون دلار تبدیل شود؛ رکوردی تاریخی که جایگاه انویدیا را به‌عنوان قلب تپنده‌ی انقلاب هوش مصنوعی تثبیت کرد.

کمی بعد از انویدیا، مایکروسافت نیز توانست به باشگاه ۴ تریلیون‌دلاری‌ها بپیوندد. مایکروسافت هم‌زمان برنامه‌ی بزرگی برای توسعه‌ی زیرساخت‌های هوش مصنوعی خود اعلام کرد. این شرکت قصد دارد یک کارخانه‌ی متروکه را به یکی از قدرتمندترین دیتاسنترهای هوش مصنوعی جهان تبدیل کند؛ پروژه‌ای ۳٫۳ میلیارد دلاری که بیش‌از ۱۱۰ هزار متر مربع مساحت خواهد داشت و قرار است میزبان صدها هزار پردازنده‌ی گرافیکی پیشرفته‌ی GB200 انویدیا باشد.

در حوزه‌ی سیاست‌های فضای مجازی هم تابستان ۱۴۰۴ با تصمیمی مهم همراه بود. استرالیا اعلام کرد استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای افراد زیر ۱۶ سال ممنوع خواهد شد. این تصمیم واکنش‌های گسترده‌ای به همراه داشت؛ برخی آن را اقدامی ضروری برای محافظت از نوجوانان می‌دانستند و برخی دیگر آن را محدودکننده‌ی آزادی‌های دیجیتال تلقی می‌کردند. جالب اینکه چند کشور اروپایی نیز بررسی سیاست‌های مشابهی را آغاز کردند.

یکی از خبرهای مهم تابستان، به رقابت انسان و ماشین در برنامه‌نویسی مربوط می‌شد. در المپیک جهانی برنامه‌نویسی (ICPC)، مدل‌های AI گوگل و OpenAI عملکردی فراتر از انسان‌ها نشان دادند. مدل GPT‑5 رتبه‌ی اول را به دست آورد و هر ۱۲ مسئله‌ی مسابقه را حل کرد؛ ۱۱ مسئله در همان تلاش اول حل شدند. در جایگاه دوم نیز مدل Gemini 2.5 Deep Think قرار گرفت که مسئله‌ای را حل کرد که هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان انسانی موفق به حل آن نشده بودند؛ البته مدل‌ها به‌طور رسمی در رقابت شرکت نکرده بودند و حضورشان بیشتر جنبه‌ی آزمایشی داشت، اما نتیجه‌ی کارشان تصویری واضح از آینده‌ی برنامه‌نویسی ارائه می‌داد.

در همین دوره، تغییرات بازار سخت‌افزار هم خبرساز شد. افزایش تقاضا برای حافظه‌های مورد استفاده در زیرساخت‌های هوش مصنوعی باعث شد تولیدکنندگان بزرگ حافظه تمرکز بیشتری روی این بخش بگذارند و همین موضوع به کمبود برخی مدل‌های رم در بازار مصرفی منجر شد. در نتیجه، قیمت رم DDR4 در بعضی فروشگاه‌ها حتی تا دو برابر افزایش یافت؛ روند ادامه‌دار افزایش قیمت حافظه باعث شد لپ‌تاپ‌های اقتصادی با رم ۸ گیگابایتی دوباره در بازار فراگیر شوند.

در میان خبرهای عجیب تابستان، یکی از بحث‌برانگیزترین‌ها مربوط به لوازم خانگی بود. گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه در برخی کشورها قرار است یخچال‌های هوشمند سامسونگ تبلیغات نمایش دهند؛ هرچند این طرح هنوز در مرحله‌ی آزمایشی قرار دارد و کاربران فعلا می‌توانند تبلیغات را رد کنند؛ اما همین خبر هم بحث‌های زیادی درباره‌ی آینده‌ی لوازم خانگی هوشمند ایجاد کرد.

سامسونگ البته خبر مهم‌تری هم داشت. این شرکت قراردادی ۱۶٫۵ میلیارد دلاری با تسلا امضا کرد تا تراشه‌های مورد استفاده در خودروهای برقی تسلا را تولید کند؛ قراردادی که می‌توانست جایگاه سامسونگ را در صنعت نیمه‌هادی‌های خودرویی تقویت کند.

در خاورمیانه نیز اتفاق مهمی رخ داد. اپل بالاخره فروشگاه آنلاین رسمی خود را در عربستان سعودی راه‌اندازی کرد. این شرکت اعلام کرد که قصد دارد از سال ۲۰۲۶ چند فروشگاه فیزیکی نیز در این کشور افتتاح کند؛ اقدامی که نشان‌دهنده‌ی اهمیت روزافزون بازار خاورمیانه برای اپل است.

از سوی دیگر، پرونده‌ی حقوقی بزرگ گوگل همچنان ادامه داشت؛ دولت آمریکا تلاش می‌کرد دادگاه را متقاعد کند که برای مقابله با انحصار، این شرکت را تجزیه کند. در همین فضا، خبر جالبی هم منتشر شد: استارتاپ هوش مصنوعی Perplexity پیشنهاد داده بود با پرداخت ۳۴٫۵ میلیارد دلار به‌صورت نقدی، مرورگر کروم را از گوگل خریداری کند؛ مبلغی که در آن زمان دو برابر ارزش کل خود این استارتاپ محسوب می‌شد.

مجموعه‌ی این اتفاقات نشان می‌دهد تابستان ۱۴۰۴ فصلی بود که در آن فناوری با سرعتی خیره‌کننده پیش می‌رفت؛ از رکوردهای تاریخی شرکت‌ها و جهش‌های بزرگ هوش مصنوعی گرفته تا معرفی محصولات تازه و حتی تصمیم‌هایی که می‌توانند آینده‌ی اینترنت و اقتصاد دیجیتال را تغییر دهند.

پاییز ۱۴۰۴ در حالی شروع شد که رقابت قدیمی دنیای تراشه‌ها دوباره به اوج خودش رسیده بود. کوالکام با رونمایی از Snapdragon 8 Elite Gen 5 نه‌تنها از سریع‌ترین تراشه‌ی تاریخ خودش پرده برداشت؛ بلکه ادعایی مطرح کرد که سال‌ها دست‌نیافتنی به‌نظر می‌رسید: شکست‌دادن اپل در عملکرد تک‌هسته‌ای؛ هرچند این اتفاق هنوز محل بحث بود؛ اما یک پیام روشن داشت؛ فاصله‌ی میان اکوسیستم اندروید و اپل از همیشه کمتر شده است.

کوالکام در همان مراسم فقط به موبایل‌ها بسنده نکرد و نسل جدید تراشه‌های لپ‌تاپی Snapdragon X2 را هم معرفی کرد. پرچم‌دار خانواده، Snapdragon X2 Elite Extreme با ۱۸ هسته و فرکانس ۵ گیگاهرتزی، نشان می‌داد جاه‌طلبی کوالکام حالا فراتر از گوشی‌ها رفته است. این تراشه با هسته‌های Oryon 3 هم سریع‌تر شده بود، هم کم‌مصرف‌تر؛ شاید مهم‌تر از همه، پس‌از پیروزی کوالکام در پرونده‌ی حقوقی با آرم، آینده‌ی توسعه‌ی این هسته‌های اختصاصی هم تضمین شده بود.

اما پاسخ اپل هم خیلی طول نکشید. تنها یکی دو هفته بعد، کوپرتینونشین‌ها از تراشه‌ی M5 پرده برداشتند؛ تراشه‌ای که دوباره تاج عملکرد تک‌هسته‌ای را پس گرفت و در کنار آن با افزودن شتاب‌دهنده‌های جدید برای پردازش عصبی، تمرکز ویژه‌ای روی هوش مصنوعی داشت. اپل در همان روز علاوه‌بر رونمایی مک‌بوک پرو مجهز به M5، آیپد پرو M5 را هم معرفی کرد تا نشان دهد رقابت تراشه‌ها حالا بیش‌از هر زمان دیگری به میدان نبرد اصلی صنعت فناوری تبدیل شده است.

خبرهای پاییزی اپل صرفا به مکبوک و آیپد M5 محدود نشد؛ این شرکت در پاییز ۱۴۰۴ به‌عنوان باارزش‌ترین برند سال ۲۰۲۵ انتخاب شد و مدت کوتاهی بعد نیز پس‌از انویدیا و مایکروسافت، اپل به سومین شرکت تاریخ با ارزش بازار ۴ تریلیون دلار تبدیل شد.

در بازار کسب‌وکار فناوری هم تغییرات جالبی رخ داد. شیائومی اعلام کرد قصد دارد بیش از هزار فروشگاه فیزیکی کم‌بازده و زیان‌ده خود را در چین تعطیل کند. هدف چینی‌ها تمرکز بیشتر روی کیفیت فروشگاه‌ها، بهره‌وری و سودآوری اعلام شد؛ نشانه‌ای از اینکه حتی شرکت‌های بزرگ هم در دوران رقابت شدید فناوری به دنبال بهینه‌سازی هزینه‌ها هستند.

در دنیای گوشی‌های هوشمند هم پاییز کم‌خبر نبود. شیائومی ۱۷ پرو درست همان روز معرفی تراشه‌ی جدید کوالکام رونمایی شد؛ پرچم‌داری که شباهت ظاهری‌اش به آیفون ۱۷ پرو بحث‌های زیادی به‌راه انداخت؛ البته شیائومی تلاش کرده بود امضای خودش را هم حفظ کند؛ نوار مستطیلی پشت دستگاه علاوه بر دوربین‌ها، یک نمایشگر کوچک هم داشت که قابلیت‌های متفاوتی ارائه می‌داد.

در کنار رونمایی شیائومی ۱۷، وان‌پلاس ۱۵ با طراحی مینیمال و بدنه‌ای بسیار مقاوم در برابر خراش معرفی شد و سامسونگ هم با رونمایی از Galaxy Z Tri‑Fold توجه‌ها را به آینده‌ی گوشی‌های تاشدنی جلب کرد؛ دستگاهی سه‌تکه با نمایشگر داخلی ۱۰ اینچی که طراحی خیره‌کننده‌ای داشت؛ اما قیمت ۲۵۰۰ دلاری‌اش بسیاری را شگفت‌زده کرد.

پیشرفت‌های سخت‌افزاری فقط به خود گوشی‌ها محدود نبود. سونی از نخستین سنسور ۲۰۰ مگاپیکسلی خود با نام LYT‑910 رونمایی کرد؛ سنسوری بزرگ با قابلیت‌های HDR پیشرفته و امکان زوم باکیفیت ۲ و ۴برابری بدون افت کیفیت. در همین زمان، ریلمی هم مرزهای سرعت شارژ را جابه‌جا کرد و از فناوری شارژ ۳۲۰ واتی پرده برداشت؛ سیستمی که می‌توانست گوشی را در کمتر از پنج دقیقه شارژ کند.

در سوی دیگر صنعت فناوری، پاییز ۱۴۰۴ فصل خبرهای بزرگ تجاری و مدیریتی هم بود. یکی از عجیب‌ترین اتفاقات زمانی رقم خورد که عربستان سعودی در معامله‌ای ۵۵ میلیارد دلاری شرکت بازی‌سازی EA را تصاحب کرد؛ خریدی که می‌تواند مسیر آینده‌ی صنعت بازی را تغییر دهد.

در سطح مدیریتی هم جابه‌جایی‌های مهمی رخ داد. دنیل اِک پس از دو دهه از سمت مدیرعاملی اسپاتیفای کنار رفت تا به‌عنوان رئیس اجرایی روی استراتژی‌های بلندمدت تمرکز کند. جف ویلیامز، مدیر ارشد عملیاتی اپل و یکی از چهره‌های کلیدی شرکت هم بازنشسته شد؛ اتفاقی که هم‌زمان با شایعاتی درباره‌ی احتمال خروج جانی سروجی، معمار تراشه‌های اپل، همراه شد. در همین میان، ریشی سونک نخست‌وزیر سابق بریتانیا هم به‌عنوان مشاور به مایکروسافت و آنتروپیک پیوست.

مجله‌ی تایم هم نگاه ویژه‌ای به تأثیر هوش مصنوعی داشت. این مجله چهره‌های اصلی این انقلاب فناوری را با عنوان «معماران هوش مصنوعی» به‌عنوان چهره‌ی سال ۲۰۲۵ معرفی کرد؛ روی جلد تایم تصویر افرادی مثل جنسن هوانگ، سم آلتمن، ایلان ماسک و مارک زاکربرگ دیده می‌شد. از سوی دیگر، نیل موهان مدیرعامل یوتیوب هم به‌عنوان مدیرعامل سال ۲۰۲۵ از نگاه این مجله انتخاب شد.

دونالد ترامپ پاییز ۱۴۰۴ نیز بخشی از خبرهای مهم را به خود اختصاص داد؛ او در اقدامی بحث‌برانگیز، مدیرعامل سابق صرافی بایننس را که به‌دلیل اجرا نکردن برنامه‌های پیشگیری از پولشویی مجرم شناخته شده بود؛ عفو کرد. ترامپ با ویزای طلایی یک میلیون‌دلاری که مسیر دریافت اقامت آمریکا را کوتاه‌تر می‌کرد، در کانون توجهات قرار گرفت.

پاییز ۱۴۰۴ همچنین با جنجال‌هایی در دنیای فناوری همراه بود. لری سامرز، عضو هیئت‌مدیره‌ی OpenAI، پس از افشای ایمیل‌های جنجالی مرتبط با جفری اپستین از سمت خود کناره‌گیری کرد. در اقدامی عجیب، دو توسعه‌دهنده نیز پروژه‌ای به نام Jmail راه‌اندازی کردند تا همه‌ی اسناد و ایمیل‌های این پرونده را در محیطی شبیه Gmail در دسترس عموم قرار دهند.

ایلان ماسک یکی از پرخبرترین چهره‌های فناوری باقی ماند. سهام‌داران تسلا طرح پاداشی تاریخی را تصویب کردند که در صورت رسیدن ارزش بازار تسلا به ۸٫۵ تریلیون دلار، می‌تواند برای ماسک یک تریلیون دلار پاداش به همراه داشته باشد. مدتی بعد هم گزارش شد که ثروت او از ۷۰۰ میلیارد دلار عبور کرده است؛ رکوردی که پیش از آن در تاریخ دیده نشده بود. برنامه‌ی سامسونگ برای ساخت دفتر اختصاصی ایلان ماسک در کارخانه‌ی جدیدش در آمریکا را نیز نباید فراموش کنیم.

در فضای شرکت‌های فناوری، رقابت برای توسعه‌ی ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی هم شدت گرفت. اوپن‌ای‌آی مرورگر Atlas را معرفی کرد و پرپلکسیتی هم با مرورگر Comet وارد میدان شد. در مقابل، گوگل و مایکروسافت ترجیح دادند همان مرورگرهای قدیمی خود یعنی کروم و اج را با تزریق قابلیت‌های Gemini و Copilot هوشمندتر کنند.

مایکروسافت خبر مهمی درباره‌ی توسعه‌ی زیرساخت‌های هوش مصنوعی خود در خاورمیانه اعلام کرد. این شرکت موفق شد مجوزهای لازم برای صادرات تراشه‌های هوش مصنوعی به منطقه را دریافت کند؛ ردموندی‌ها اعلام کرد قصد دارد ۱۵٫۲ میلیارد دلار در امارات متحده‌ی عربی سرمایه‌گذاری کنند تا یکی از بزرگ‌ترین مراکز پردازش داده‌ی مبتنی بر هوش مصنوعی را در منطقه توسعه دهند.

هوش مصنوعی فقط موتور نوآوری نبود؛ گاهی هم دردسر درست می‌کرد. یکی از جنجالی‌ترین نمونه‌ها مقاله‌ای بود که آیدان تونر‑راجرز، دانشجوی دکتری MIT، درباره‌ی اثرات هوش مصنوعی در محیط کار منتشر کرده بود؛ مقاله‌ای که بسیاری از اقتصاددانان برجسته را تحت تأثیر قرار داد؛ اما بعدا مشخص شد بخش‌های مهمی از آن ساختگی بوده است.

در دنیای نرم‌افزار هم یک تغییر قابل‌توجه ثبت شد. گزارش سالانه‌ی گیت‌هاب نشان داد که زبان برنامه‌نویسی TypeScript مایکروسافت برای اولین‌بار از Python و JavaScript عبور کرده و به محبوب‌ترین زبان برنامه‌نویسی جهان تبدیل شده؛ اتفاقی که نشان‌دهنده‌ی رشد شدید توسعه‌ی نرم‌افزارهای مدرن مبتنی بر جاوااسکریپت و اکوسیستم وب است.

در فضای اینترنت هم تغییرات فرهنگی جالبی دیده می‌شد. دیکشنری آکسفورد واژه‌ی Rage Bait را به‌عنوان کلمه‌ی سال ۲۰۲۵ انتخاب کرد؛ اصطلاحی برای محتوایی که عمدا برای تحریک خشم کاربران ساخته می‌شود. مریام‑وبستر هم واژه‌ی Slop را برگزید؛ عبارتی که به موج محتوای بی‌کیفیت تولیدشده با ابزارهای هوش مصنوعی اشاره دارد.

در شبکه‌های اجتماعی هم خبر جالبی منتشر شد. اینستاگرام اعلام کرد قصد دارد مراسمی شبیه اسکار برای تولیدکنندگان محتوا برگزار کند؛ رویدادی که در آن یک هیئت داوری، بهترین تولیدکنندگان محتوا را در دسته‌بندی‌های مختلف انتخاب می‌کنند و به آن‌ها حلقه‌های فیزیکی به‌عنوان جایزه اهدا می‌شود.

در کنار همه‌ی این‌ها، خبرهای عجیب هم کم نبودند؛ از گوشی‌های سانسورشده‌ی کره‌شمالی که توسط یوتیوبر معروف Mrwhosetheboss بررسی شدند، تا قطع سراسری اینترنت توسط طالبان با هدف «جلوگیری از فساد». حتی ماجراهای کوچک‌تری هم خبرساز شد؛ مثل کارمند اپل به‌نام سم سانگ که برای فرار از شوخی‌های همیشگی درباره‌ی شباهت نامش با سامسونگ، نام خانوادگی خود را تغییر داد.

در نهایت، شاید یکی از جالب‌ترین لحظات پاییز در گفت‌وگویی غیرمنتظره رقم خورد؛ جایی که لینوس توروالدز، خالق لینوکس، در مصاحبه‌ای با Linus Tech Tips گفت بسیاری از مشکلاتی که کاربران ویندوز تجربه می‌کنند، لزوما نرم‌افزاری نیست و اغلب به ناپایداری سخت‌افزار برمی‌گردد؛ جمله‌ای که احتمالا برای بسیاری از طرفداران دوآتشه‌ی لینوکس هم غیرمنتظره بود.

در مجموع، پاییز ۱۴۰۴ فصلی بود که در آن رقابت تراشه‌ها شدیدتر شد، هوش مصنوعی بیش‌ازپیش به قلب محصولات دیجیتال راه پیدا کرد و بازی قدرت در سطح شرکت‌ها و مدیران فناوری با سرعتی بی‌سابقه ادامه یافت؛ روندی که مسیر ماه‌های پایانی سال را هم تا حد زیادی مشخص می‌کرد.

زمستان ۱۴۰۴ برای بسیاری از ما ایرانی‌ها با نوعی «خاموشی دیجیتال» گره خورد. از ۱۸ دی تا اوایل بهمن‌ماه دسترسی به اینترنت به‌طور کامل قطع شد و درست زمانی که اوضاع کمی به حالت عادی برمی‌گشت، قطعی دیگری از ۹ اسفند آغاز شد که تا همین حالا هم ادامه دارد. در چنین شرایطی طبیعی بود که بخش زیادی از اتفاقات دنیای فناوری را در همان زمان از دست بدهیم؛ اتفاقاتی که وقتی حالا کنار هم قرار می‌گیرند، نشان می‌دهند زمستان امسال هم کم‌خبر و آرام نبوده است.

در همان روزهای ابتدایی دی‌ماه، کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا (FCC) تصمیمی جنجالی گرفت و واردات و فروش پهپادهای ساخت کشورهای خارجی را با استناد به نگرانی‌های امنیت ملی ممنوع کرد. این تصمیم بیش از همه به ضرر شرکت چینی DJI تمام می‌شد؛ برندی که محصولاتش در بازار آمریکا محبوبیت زیادی دارند. DJI هم خیلی زود واکنش نشان داد و با شکایت از FCC تلاش کرد این تصمیم را به چالش بکشد.

در سطح کلان‌تر، تب‌وتاب هوش مصنوعی همچنان یکی از نیروهای محرک صنعت فناوری بود؛ تا جایی که حتی سیاست‌های انرژی را هم تحت‌تأثیر قرار داد. اشتهای سیری‌ناپذیر دیتاسنترهای هوش مصنوعی به برق باعث شد دولت آمریکا به‌جای تلاش برای محدودکردن مصرف، به مراکز داده اجازه دهد برای تأمین انرژی موردنیازشان مستقیما به نیروگاه‌ها متصل شوند. دونالد ترامپ این تصمیم را بخشی از تلاش آمریکا برای تبدیل‌شدن به رهبر جهانی هوش مصنوعی و احیای صنعت تولید کشور توصیف کرد.

رقابت تراشه‌ها در زمستان داغ‌تر شد. اینتل که در پاییز به‌صورت مختصر از تراشه‌های لپ‌تاپی Panther Lake با نام Core Ultra 3 گفته بود، در نمایشگاه CES به‌طور کامل از این نسل پرده برداشت. تراشه‌های جدید علاوه‌بر مصرف انرژی کمتر، پیشرفت چشمگیری در بخش گرافیک یکپارچه داشتند و نشان می‌دادند اینتل همچنان برای بازگشت به روزهای اوجش تلاش می‌کند. سامسونگ هم در CES، لپ‌تاپ Galaxy Book 6 را با همین تراشه‌ها معرفی کرد؛ دستگاهی که طراحی آن شباهت زیادی به مک‌بوک پرو اپل داشت و توجه زیادی را به خود جلب کرد.

شاید یکی‌از ناراحت‌کننده‌ترین اتفاقات زمستان، تصمیم سونی برای واگذاری کسب‌وکار تلویزیون و سیستم‌های صوتی‌تصویری‌اش بود. طبق توافق جدید، شرکت چینی TCL با در اختیار داشتن ۵۱ درصد سهام کنترل کسب‌وکار را به‌دست می‌گیرد و سونی سهم ۴۹ درصدی خود را حفظ می‌کند. هرچند فعلاً برندهای شناخته‌شده‌ای مثل Sony و Bravia در محصولات باقی خواهند ماند؛ اما این اتفاق نماد تغییر توازن قدرت در بازار تلویزیون هم بود؛ به‌ویژه اینکه کمی بعد مشخص شد TCL در دسامبر ۲۰۲۵ توانسته به سلطه‌ی بیست‌ساله‌ی سامسونگ در بازار تلویزیون پایان دهد و سهم ماهانه‌ی بیشتری از بازار به دست بیاورد.

زمستان امسال از نظر امنیت سایبری هم خبرهای مهمی داشت. در دی‌ماه مشخص شد یک شهروند لیتوانیایی بدافزاری را در قالب نسخه‌ی آلوده‌ی ابزار KMSAuto منتشر کرده است؛ ابزاری که معمولا برای فعال‌سازی غیرقانونی ویندوز و آفیس استفاده می‌شود. این بدافزار بیش از ۲٫۸ میلیون سیستم را آلوده کرده بود و از آنجایی که چنین ابزارهایی در بسیاری از کشورها از جمله ایران استفاده می‌شوند، خبرش بازتاب زیادی داشت.

زمستان امسال البته برای ما در ایران با یک اتفاق غیرمنتظره هم همراه بود. در ۱۴ بهمن، یک گروه هکری چینی به زیرساخت شبکه‌ی دفتر زومیت حمله کرد و حتی تا دیتاسنتر هم پیش رفت. این حمله خسارت جدی به زیرساخت وارد کرد و باعث شد زومیت و دیگر رسانه‌های گروه قلم آینده ایرانیان برای حدود پنج روز آفلاین شوند.

در مقیاس جهانی هم حملات سایبری رکوردهای تازه‌ای ثبت کردند. در ماه دسامبر، بات‌نت Aisuru‑Kimwolf حمله‌ی DDoS عظیمی با ترافیک ۳۱٫۴ ترابیت بر ثانیه ایجاد کرد؛ حجمی از داده که تقریباً معادل پخش هم‌زمان ۲٫۲ میلیون فیلم 4K است.

در دنیای گوشی‌های هوشمند هم معرفی‌های مهمی انجام شد. شیائومی در اوایل زمستان از Xiaomi 17 Ultra به‌عنوان پرچم‌دار دوربین‌محور خود رونمایی کرد؛ دستگاهی با طراحی تخت و دوربین تله‌فوتوی ۲۰۰ مگاپیکسلی که می‌تواند فاصله‌ی کانونی ۷۵ تا ۱۰۰ میلی‌متری را پوشش دهد. سامسونگ هم خانواده‌ی Galaxy S26 را معرفی کرد و در رأس آن Galaxy S26 Ultra قرار داشت؛ پرچم‌داری با نمایشگر حریم‌خصوصی، بازگشت فریم آلومینیومی و بهبودهای جزئی در سیستم دوربین؛ البته پیش از معرفی رسمی، ماجرای عجیبی هم رخ داد: یک فروشگاه در دبی پیش‌از مراسم رونمایی، فروش S25 اولترا را شروع کرده بود.

اپل هم در زمستان بی‌خبر نبود؛ از آیفون 17e رونمایی کرد که مهم‌ترین پیشرفت‌هایش استفاده از تراشه‌ی A19، پشتیبانی از شارژ بی‌سیم و دو برابر شدن فضای ذخیره‌سازی بود؛ هرچند همچنان با نمایشگر ۶۰ هرتزی عرضه شد؛ تراشه‌های قدرتمند M5 Pro و M5 Max را معرفی کرد و مک‌بوک پرو را با تراشه‌های جدید به‌روز کرد. مک‌بوک ایر M5 هم با فضای ذخیره‌سازی پایه‌ی ۵۱۲ گیگابایتی معرفی شد؛ اما شاید جالب‌ترین محصول اپل در زمستان نه مک‌بوک پرو بود و نه آیفون، بلکه مک‌بوک Neo بود؛ لپ‌تاپ اقتصادی با تراشه‌ی A18 Pro و قیمت ۵۹۹ دلار که رقیبی جدی برای لپ‌تاپ‌های ویندوزی در این بازه‌ی قیمتی می‌دانند.

در کنار همه‌ی این‌ها، سونی هم ایربادهای جدید WF‑1000XM6 را معرفی کرد؛ محصولی با طراحی تازه، کیس تخت‌تر، صدای ۳۲بیتی و سیستم حذف نویز پیشرفته که توجه علاقه‌مندان صدا را به خود جلب کرد.

اوایل بهمن گزارش فروش گوشی‌های سال ۲۰۲۵ منتشر شد و یک بار دیگر اپل در صدر قرار گرفت. از میان ۱۰ گوشی پرفروش سال، هفت مدل متعلق به اپل و سه مدل متعلق به سامسونگ بودند. آیفون ۱۶ پرفروش‌ترین گوشی سال شد و گلکسی S25 Ultra در جایگاه نهم قرار گرفت. جالب اینکه آیفون 16e هم توانست خودش را به فهرست برساند. همین عملکرد باعث شد اپل در آمار کلی فروش گوشی در سال ۲۰۲۵ هم با سهم ۲۰ درصدی از سامسونگ پیشی بگیرد؛ در حالی که سامسونگ با ۱۹ درصد در جایگاه دوم و شیائومی با ۱۳ درصد در رتبه‌ی سوم قرار داشت.

اپل در گزارش مالی خود همچنین اعلام کرد که اکنون بیش از ۲٫۵ میلیارد دستگاه فعال در سراسر جهان دارد. در سوی دیگر میدان، سامسونگ یک تریلیون دلاری شدنش را جشن گرفت و به نخستین شرکت کره‌ای بدل شد که به چنین ارزش بازاری دست می‌یابد.

در همین زمان، گوگل هم با چند خبر مهم در صدر توجه‌ها قرار گرفت. از یک سو سه مهندس ایرانی به سرقت اسرار تجاری این شرکت متهم شدند و از سوی دیگر مشخص شد گوگل برای نخستین‌بار در تاریخ فعالیت خود از مرز ۴۰۰ میلیارد دلار درآمد سالانه عبور کرده است؛ رشدی که عمدتا به توسعه‌ی کسب‌وکارهای ابری و یوتیوب نسبت داده می‌شود.

هوش مصنوعی هم همچنان به پیشروی خود ادامه می‌داد. در اواخر بهمن، مدل ویدیوساز Seedance 2 با ساخت ویدیوهای فوق‌واقع‌گرایانه حسابی خبرساز شد؛ ویدیوهایی که صحنه‌هایی مانند مبارزه‌ی جت‌لی و جکی‌چان یا سکانس‌هایی از فیلم‌های ابرقهرمانی را با کیفیتی تولید می‌کردند که انگار توسط استودیوهای بزرگ هالیوود ساخته شده‌اند. همین موضوع باعث شد بحث شکایت استودیوها از سازندگان سیدنس مطرح شود.

در این میان نقش کلیدی انویدیا در موج هوش مصنوعی هم بیش از پیش نمایان شد. انویدیا با پشت‌سر گذاشتن اپل، حالا بزرگ‌ترین مشتری TSMC محسوب می‌شود؛ تیم سبز در زمستان با معرفی فناوری DLSS 5 توجه گیمرها را هم به خود جلب کرد؛ فناوری خیره‌کننده‌ای که با استفاده از رندرینگ عصبی می‌تواند مرز میان گرافیک بازی و کیفیت سینمایی را بیش از پیش کم‌رنگ کند.

در دنیای رسانه و سرگرمی هم یک معامله‌ی بزرگ بالاخره به سرانجام رسید. پس از ماه‌ها گمانه‌زنی، شرکت برادران وارنر که ابتدا به نتفلیکس چراغ سبز نشان داده بود، در نهایت با قراردادی ۱۱۰ میلیارد دلاری به تصاحب پارامونت درآمد. خبر دیگر حوزه‌ی سرگرمی، بازنشستگی فیل اسپنسر، مدیرعامل دوست‌داشتنی مایکروسافت‌گیمینگ و جایگزینی او با آشا شارما بود؛ مدیر جوانی از حوزه‌ی AI که گیمر سفت‌وسختی هم نیست.

در میان انبوه خبرهای مهم زمستان، باز هم نام ایلان ماسک دیده می‌شود؛ مجله‌ی فوربز به مناسبت دویست‌وپنجاهمین سالگرد تأسیس ایالات متحده، فهرستی از ۲۵۰ نوآور بزرگ آمریکا منتشر کرد و در صدر آن نام ماسک قرار گرفت.

و در نهایت، واپسین روزهای زمستان با خبری از مایکروسافت همراه شد. ردموندی‌ها نقشه‌ی راهی برای بهبود ویندوز ۱۱ منتشر کردند؛ تلاشی برای پاسخ به انتقادهای کاربران درباره‌ی باگ‌ها، کندی سیستم و ادغام بیش‌از حد قابلیت‌های هوش مصنوعی. مایکروسافت وعده داد با تغییراتی مانند سریع‌تر شدن فایل‌اکسپلورر، امکان جابه‌جایی تسک‌بار و کاهش ادغام «غیرضروری» Copilot، اعتماد از دست‌رفته‌ی کاربران را دوباره به دست بیاورد.

زمستان ۱۴۰۴ شاید برای بسیاری از کاربران ایرانی با قطعی اینترنت و سکوت آنلاین همراه بود، اما در سطح جهانی فصل دیگری از رقابت شدید در تراشه‌ها، پیشروی سریع هوش مصنوعی و جابه‌جایی قدرت در بازارهای فناوری رقم خورد؛ روندی که نشان می‌دهد صنعت فناوری حتی در سردترین ماه‌های سال هم لحظه‌ای از حرکت نمی‌ایستد.

آیا خبر مهمی از دنیای فناوری را از قلم انداخته‌ایم؟ لطفا در بخش دیدگاه‌ها با ما و کاربران عزیز زومیت به‌اشتراک بگذارید.