تماشا کنید: موشک نیوگلن بلو ارجین در انفجاری مهیب به گلوله آتش تبدیل شد

شامگاه پنجشنب ساعت ۲۱ به وقت شرق آمریکا (۴:۳۰ بامداد جمعه به وقت ایران)، موشک ۹۸ متری بلو ارجین تنها چند ثانیه پس از آغاز آزمایش احتراق موتورها روی سکوی پرتاب در پایگاه فضایی کیپ کاناورال فلوریدا، به گوی عظیمی از آتش تبدیل شد؛ حادثه‌ای بزرگ که برنامه‌های ناسا برای ساخت پایگاه دائمی روی ماه را با ابهام جدی روبه‌رو می‌کند.

قدرت انفجار که از آن به‌عنوان یکی از قوی‌ترین انفجارهای موشکی ثبت‌شده در بیش از ۵۰ سال اخیر و یکی از بزرگ‌ترین انفجارهای تاریخ آمریکا یاد می‌شود، بخش‌هایی از سکوی پرتاب را نابود کرد، خانه‌های اطراف را لرزاند و قطعاتی از بقایا را به اطراف پرتاب کرد. نور نارنجی ناشی از انفجار آسمان را روشن کرد و گفته می‌شود تا شهر ساراسوتا در فاصله حدود ۲۸۰ کیلومتری نیز دیده شد.

حادثه تلفات جانی نداشت، اما احتمالاً ضربه سنگینی به برنامه ناسا برای ساخت نخستین پایگاه انسانی روی ماه وارد کرده است؛ برنامه‌ای که تنها دو روز پیش، در ۲۶ مه جزئیات تازه‌ای از آن اعلام شده بود. ناسا به بلو ارجین قرارداد پرتاب نخستین مأموریت از سه مأموریت برنامه‌ریزی‌شده برای ارسال محموله‌های اولیه به ماه را واگذار کرده و همچنین ۴۶۸ میلیون دلار برای ساخت دو ماه‌نشین بدون سرنشین اختصاص داده است.

علت دقیق انفجار هنوز مشخص نیست، اما به نظر می‌رسد حادثه از مرحله اول نیوگلن آغاز شده باشد؛ بخشی از موشک که هفت موتور متان مایع BE-4 را در خود جای داده است. جف بیزوس، بنیان‌گذار بلو ارجین و مدیرعامل پیشین آمازون، اندکی پس از انفجار در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:

تمام کارکنان در سلامت کامل هستند و کسی آسیب ندیده است. هنوز برای تشخیص علت اصلی حادثه زود است. بااین‌حال، از همین حالا در حال بررسی آن هستیم. روز بسیار سختی بود، اما هرچه نیاز به بازسازی داشته باشد بازسازی خواهیم کرد و دوباره به پرواز بازخواهیم گشت.

کمتر از ۱۵ دقیقه بعد، جرد آیزاکمن، مدیر ناسا در ایکس اعلام کرد که این سازمان از وقوع «ناهنجاری» در مجتمع پرتاب ۳۶ مربوط به موشک بلو ارجین آگاه است. او افزود: «پرواز فضایی بسیار بی‌رحم است و ساخت یک سامانه پرتاب سنگین جدید فوق‌العاده دشوار محسوب می‌شود. ما با شریکان خود همکاری خواهیم کرد تا این حادثه به‌طور کامل بررسی، تأثیرات کوتاه‌مدت آن بر مأموریت‌ها ارزیابی و پرتاب موشک‌ها از سر گرفته شود.»

این نخستین مشکل نیوگلن در سال جاری نیست. در ۱۹ آوریل، بلو ارجین در دومین پرواز موشک نیوگلن موفق شد بوستر آن را بازیابی کند، اما محموله‌ی موشک که ماهواره‌‌ای غول‌پیکر متعلق به شرکت ای‌اس‌تی اسپیس‌موبایل بود، در مداری بسیار پایین‌تر از حد لازم قرار گرفت و در نتیجه عملاً غیرقابل استفاده شد.

نقص مرحله فوقانی در مأموریت آوریل که موجب آن حادثه شده بود، زمین‌گیر شدن نیوگلن از سوی اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) را به‌دنبال داشت؛ محدودیتی که تنها چهار روز پیش لغو شده بود. FAA هنوز درباره انفجار اخیر اظهار نظری نکرده است.

علاوه بر اینکه این انفجار عقب‌گردی بزرگ برای بلو ارجین محسوب می‌شود، دردسر قابل‌توجهی نیز برای ناسا خواهد بود. بسیاری از کارشناسان پیش‌تر نسبت به عملی‌بودن جدول زمانی جاه‌طلبانه ناسا برای بازگشت به ماه ابراز تردید و اشاره کرده بودند که بخش زیادی از فناوری‌های مورد استفاده در قراردادهای تجاری قمری هنوز مورد آزمایش قرار نگرفته‌اند.

برای نمونه، ناسا شرکت اکسیوم اسپیس را به‌عنوان شریک ساخت تجهیزات سطح ماه انتخاب کرده است، در حالی که تأخیر در آماده‌شدن لباس‌های فضایی این شرکت می‌تواند برنامه آرتمیس را با تأخیرهای جدی روبه‌رو کند. همچنین شرکت‌های استروباتیک و اینتوئتیو ماشینز که برای انتقال محموله‌ها انتخاب شده‌اند، در تنها مأموریت‌های قمری قبلی خود با شکست مواجه شدند. استارشیپ اسپیس‌ایکس، رقیب اصلی نیوگلن نیز از زمان انتخاب‌شدن به‌عنوان ماه‌نشین سرنشین‌دار برنامه آرتمیس در سال ۲۰۲۱، تاکنون دست‌کم دو سال تأخیر را تجربه کرده است.

ایلان ماسک نیز اندکی پس از انفجار در ایکس نوشت: «بسیار تأسف‌بار است. ساخت موشک کار سختی محسوب می‌شود.»