داستان رایز؛ عروسک نماد آرتمیس ۲ که قلب فرمانده ماموریت را ربود

رید وایزمن، فرمانده آرتمیس ۲، در نخستین ساعات شنبه ۲۲ فروردین با فرود در اقیانوس آرام به‌همراه سه هم‌گروهی خود، پایان اولین سفر به دور ماه در نیم‌قرن گذشته را رقم زد. بااین‌حال، او پیش از ترک صندلی‌اش در فضاپیمای اوراین اینتگریتی، باید واپسین تصمیم مأموریتش را می‌گرفت: آیا باید طبق چک‌لیست ناسا، یکی از وسایل نمادین ماموریت را در فضاپیما رها کند؟

وایزمن قرار بود عروسک کوچکی به نام «رایز» را داخل اوراین جا بگذارد تا پس از آنکه فضاپیما از آب گرفته شد، به همراه سایر اقلام بازیابی شود. اما فرمانده آرتمیس ۲ پس از ۱۰ روز همراهی با این عروسک نمادین بامزه در مسیر رفت‌وبرگشت به ماه، نظر دیگری پیدا کرده بود.

وایزمن روز شنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:

قرار بود رایز را در فضاپیمای اینتگریتی جا بگذارم... اما این کاری نبود که از پس انجام‌دادنش بربیایم. آن کوچولو را داخل یک کیسه‌ی ضدآب که در کیت بقایمان داشتیم گذاشتم و کیسه را به لباس فضانوردی‌ام وصل کردم.

- رید وایزمن

اما رایز، این عروسک گرد بامزه که قلب فرمانده وایزمن را ربود و در اغلب تصاویر ماموریت حضور دارد، دقیقاً چیست و چه نقشی در فضاپیما برعهده داشت؟

اگر قبلاً پخش زنده‌ی پرتاب‌های فضایی اسپیس‌ایکس را تماشا کرده باشید، حتماً با عروسک‌های کوچک بامزه مثل رایز آشنا هستید. در هنگام پرتاب فضاپیماها، فضانوردان با کمربندهای ایمنی به صندلی‌های خود محکم بسته شده‌اند. آن‌ها به دلیل نیروی بسیار زیاد جی و لرزش‌های شدید، نمی‌توانند دقیقاً تشخیص دهند که چه زمانی موتورها خاموش شده و وارد وضعیت بی‌وزنی شده‌اند.

عروسک‌های نشانگر گرانش قدمتی به اندازه‌ی عصر فضا دارند. اولین‌بار یوری گاگارین، عروسکی کوچک را با خود به مدار زمین برد. بعداً انجام این کار به سنتی تثبیت‌شده در ماموریت‌های فضایی انسانی شوروی تبدیل شد.

در سال‌های اخیر با حمل انواع عروسک‌های پولیشی بامزه از بیبی یودا تا عروسک‌ دایناسور و سگ در پروازهای فضایی سرنشین‌دار فضاپیمای کرو دراگون اسپیس‌ایکس، عروسک‌های نشانگر گرانش بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته‌اند. بااین‌حال، امروزه به‌لطف دیجیتالی‌سازی تمام سامانه‌های پرواز فضاپیماها، عروسک‌های نشانگر بی‌وزنی دیگر آن اهمیت حیاتی قبلی را ندارند و بیشتر جنبه‌ی نمادین و نمایشی با هدف ترویج علم و ایجاد پیوند عاطفی با مردم، پیدا کرده‌اند.

رایز (به‌معنای طلوع)، طرح پیشنهادی «لوکاس یه»، دانش‌آموز کلاس سوم از کالیفرنیا است که در مسابقه‌ای با حمایت ناسا و شرکت هزاران نفر، برنده شد. این عروسک یک ماه گرد خندان است که کلاه لبه‌دار بیسبال با طرح زمین و ستارگان بر سر دارد. این طراحی، به عکس نمادین‌ «طلوع زمین» ارجاع دارد که توسط ویلیام آندرس، فضانورد آپولو ۸ در سال ۱۹۶۸ گرفته شد.

جذابیت رایز فقط در ظاهر آن خلاصه نمی‌شود. داخل عروسک، یک کارت حافظه‌ی SD قرار دارد که بیش از ۵ میلیون اسم روی آن ثبت شده است؛ همان نام‌هایی که افراد از سراسر جهان ارسال کردند تا همراه با فضانوردان به دور ماه بروند.

رایز بعد از رسیدن فضاپیما به فضا در یکم آوریل، جلوی دوربین در حالت شناور دیده شد؛ در حالی که خدمه‌ی ماموریت، یعنی وایزمن، ویکتور گلوور و کریستینا کوک از ناسا و جرمی هانسن از آژانس فضایی کانادا، آن را تماشا می‌کردند. اما رایز در جریان مأموریت تاریخی گذر از کنار ماه که اولین سفر انسانی به قمر زمین در تقریباً ۵۴ سال گذشته بود، فراتر از ابزاری نمایشی، به نمادی مهم تبدیل شد.

خدمه اغلب هنگام تماس‌های زنده با زمین، درمقابل دوربین با رایز بازی می‌کردند و این عروسک حتی در میانه مأموریت، در شبکه‌های اجتماعی ناسا نیز ظاهر شد. اما کاربران تیزبین شبکه‌های اجتماعی در عکسی که ناسا دهم آوریل از خانواده‌ی یی منتشر کرد، متوجه نکته‌ای ویژه شدند: روی نسخه‌ی اولیه‌ی عروسک رایز که در دست لوکاس قرار دارد، نام «کارول» حک شده است.

در جریان یکی از پخش‌های زنده، «جرمی هانسن» گفت چند سال پیش که ما مسیر همکاری خود را در دل خانواده صمیمی فضانوردان آغاز کردیم، با مرگ از یکی از عزیزانمان مواجه شدیم. نام او کارول بود؛ همسر رید و مادر کیتی و الی. پس از صحبت هانسن، چهار فضانورد یکدیگر را در آغوش گرفتند و اشک‌هایشان را پاک کردند.

پس از آنکه وایزمن در دهم آوریل سوار بر فضاپیمای اوراین به زمین بازگشت، باید آخرین عملیات شخصی خود را برخلاف آنچه ناسا از او انتظار داشت، انجام می‌داد: بیرون آوردن امن عروسک کوچک رایز از فضاپیما در منطقه بازیابی اقیانوس آرام. او نمی‌توانست همراه عروسکی خود را در میانه‌ی دریا رها کند.

اقدام وایزمن موجب شد تا رایز تا پایان مأموریت بازیابی همراه او بماند. عروسک کوچک که به لباس وایزمن وصل شده بود، مدتی روی قایق در اقیانوس آرام ماند و سپس همراه او و جرمی هانسن با هلی‌کوپتر نیروی دریایی آمریکا به کشتی یواس‌اس جان پی مورتا منتقل شد.

تا جایی که می‌دانیم، رایز هنوز همراه وایزمن است و حتی در مراسم‌های بعدی در هیوستون نیز دیده شده است. عروسک بامزه در تصویری که وایزمن ۱۱ آوریل در صفحه ایکس خود منتشر کرد، در کنار دختران او نیز ظاهر شد.

ناسا هنوز درباره سرنوشت نهایی رایز تصمیمی اعلام نکرده، اما معمولاً وضعیت این گونه اجسام فضایی براساس قوانین ناسا و دولت آمریکا تعیین می‌شود. بااین‌حال، کاربران ردیت با شوخی این عروسک را «عضوی از خانواده وایزمن» نامیده‌اند؛ حتی یک نفر نوشته است: «کودک جدید رید: رایز وایزمن».