جدال کنگره و دولت ترامپ بر سر ناسا؛ نمایندگان با کاهش شدید بودجه مخالفت کردند

کنگره ایالات متحده در اقدامی قاطع، با پیشنهاد دولت دونالد ترامپ مبنی بر کاهش شدید بودجه‌ی ناسا مخالفت کرد. کاخ سفید در لایحه‌ی بودجه‌ی فدرال ۲۰۲۶ که بهار گذشته ارائه شد، تنها ۱۸٫۸ میلیارد دلار برای آژانس فضایی در نظر گرفته بود؛ رقمی که کاهشی ۲۴ درصدی را نسبت به سال قبل نشان می‌داد. کاهش بودجه بیش از همه واحد علوم ناسا را هدف قرار داده بود، چرا که دولت قصد داشت اعتبار این بخش را با ریزشی ۷۵ درصدی، به رقم ناچیز ۳٫۹ میلیارد دلار تقلیل دهد.

اما درخواست بودجه‌ی پیشنهادی کاخ سفید در نظام سیاسی آمریکا صرفاً نقشه‌ی راه اولیه محسوب می‌شود. از آنجایی که کلید خزانه‌ی دولت در دستان کنگره است، نمایندگان مردم تصمیم گرفتند با نادیده‌گرفتن طرح دولت، راه نجات حیاتی پیش پای ناسا بگذارند. روز دوشنبه ۵ ژانویه، مجلس نمایندگان و سنا از طرح مشترکی رونمایی کردند که بر اساس آن، بودجه‌ی ناسا برای سال مالی ۲۰۲۶ به ۲۴٫۴ میلیارد دلار افزایش می‌یابد.

بخش بزرگی از اعتبار احیاشده، مستقیماً به شریان‌های حیاتی برنامه‌های علمی ناسا تزریق خواهد شد. در متن خلاصه‌ی لایحه‌ی سنا به صراحت ذکر شده است: «لایحه پیشنهاد ویرانگر دولت برای کاهش ۴۷ درصدی بودجه‌ی علمی ناسا و لغو ۵۵ ماموریت در حال اجرا و برنامه‌ریزی‌شده را رد کرده و در مقابل، ۷٫۲۵ میلیارد دلار به این حوزه اختصاص می‌دهد.»

البته، لازم به ذکر است که مسیر تصویب بودجه همچنان ادامه دارد و لایحه حرف آخر محسوب نمی‌شود. براساس گزارش ارزتکنیکا، مجلس نمایندگان و سنا باید طی این هفته و هفته‌ی آینده به طرح رأی مثبت دهند. پس از تایید مجلس، نوبت به رئیس‌جمهور ترامپ می‌رسد تا با امضای خود، مصوبه را به قانون رسمی تبدیل کند.

تکمیل ساخت تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن نیز با تخصیص ۳۰۰ میلیون دلار تضمین‌شده است. این رصدخانه‌ی پیشرفته که احتمالاً پاییز امسال راهی مدار زمین می‌شود، ماموریت دارد پرده از رازهای انرژی تاریک برداشته و فرآیند شکل‌گیری ستارگان و کهکشان‌ها را با دقتی بی‌سابقه مطالعه کند.

اما ماموریت پرهزینه و پرحاشیه‌ی بازگرداندن نمونه‌های مریخ به زمین (Mars Sample Return) در این ضیافت بودجه‌ای سهمی نداشته و از تیغ تیز اصلاحات در امان نمانده است. این پروژه که سال‌هاست با تاخیرهای پیاپی و افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند، در لایحه‌ی جدید کنگره مورد حمایت قرار نگرفته است.

اگر آژانس فضایی ناسا همچنان بر بازگرداندن نمونه‌های باارزشی که مریخ‌نورد پرسیورنس (استقامت) با دقت جمع‌آوری کرده اصرار دارد، باید به فکر طراحی معماری جدید و ارزان‌تری برای این ماموریت باشد؛ در غیر این صورت، سنگ‌ریزه‌های مریخی ممکن است برای مدتی طولانی‌تر از حد تصور، در سیاره سرخ باقی بمانند.