سایه سنگین تحریم بر چهار صرافی بزرگ؛ دارایی کاربران تا چه اندازه در خطر است؟

به گزارش زومیت، شب گذشته (۱۲ خرداد) انتشار خبر قرار گرفتن نام چهار صرافی بزرگ رمزارزی ایران، یعنی نوبیتکس، والکس، رمزینکس و بیت‌پین، در فهرست تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC)، موجی از نگرانی را در میان میلیون‌ها کاربر ایرانی ایجاد کرد.

در حالی که هراس از مسدود شدن دارایی‌ها به تیتر یک رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده، نهادهای صنفی و کارشناسان تصویر دقیق‌تری از این ماجرا ارائه می‌دهند؛ تصویری که نشان می‌دهد اگرچه خطر مصادره برای برخی ارزها مانند بیت‌کوین وجود ندارد، اما زنگ خطر برای «تتر» و همچنین شفافیت بازار به صدا درآمده است.

بلافاصله پس از انتشار این خبر، نهادهای صنفی و پلتفرم‌های تحریم‌شده تلاش کردند تا فضای ملتهب بازار را آرام کنند. صرافی‌های نوبیتکس، والکس و بیت‌پین در بیانیه‌هایی جداگانه با تأکید بر اینکه فعالیت پلتفرم‌هایشان بدون کوچک‌ترین اختلالی ادامه دارد، رسماً اعلام کردند که این تحریم‌ها به معنای توقف خدمات یا تهدید مستقیم دارایی کاربران نیست.

انجمن فین‌تک ایران نیز با انتشار بیانیه‌ای، این اقدام آمریکا را محدودکننده حق دسترسی شهروندان ایرانی به ابزارهای مالی شفاف و روزآمد دانست. در بخش مهمی از این بیانیه آمده است: «تحریم چند صرافی به معنای در خطر بودن دارایی کاربران نیست. زیرساخت‌های نگهداری دارایی در پلتفرم‌های رمزارزی، از جمله استفاده از کیف‌پول‌های سرد (Cold Wallets) و سازوکارهای امنیتی چندلایه، برای حفاظت از دارایی کاربران طراحی شده‌اند؛ بنابراین، تفسیر این خبر به‌عنوان تهدید مستقیم و خودکار علیه دارایی همه کاربران، نادرست و نگرانی‌آفرین است.» با این حال کارشناسان باور دارند که مشکلات فراتری وجود دارد.

برای درک بهتر عواقب این اتفاق، باید ماهیت تحریم‌های آمریکا و ساختار بازار کریپتو را تفکیک کرد. پوریا آستراکی، دبیر دی بلاک و کارشناس حوزه رمزارز، در گفت‌وگو با زومیت ابعاد حقوقی و فنی این ماجرا را می‌شکافد.

آستراکی با اشاره به این که عواقب تحریم یک شرکت یا فرد توسط آمریکا معمولا شامل بلوکه شدن املاک، دارایی‌ها و حساب‌های بانکی در نهادهای مالی بین‌المللی است، می‌گوید: «آیا یک صرافی ایرانی در آمریکا دارایی یا حساب بانکی دارد؟ خیر. از این منظر، خود شرکت‌ها با تهدید مستقیم مصادره اموال مواجه نمی‌شوند.»

وی با تایید این که نگرانی کاربران کاملا منطقی و درست است، بین رمزارزهای متمرکز و غیرمتمرکز تفاوت قائل می‌شود:

در مورد ارزهای غیرمتمرکزی مانند بیت‌کوین و اتریوم، آمریکا قدرت اعمال قانون، ضبط و مصادره را ندارد. این موضوعات سابقه طولانی دارد و شرکت‌های ایرانی سال‌هاست راه‌های دور زدن تحریم‌ها را یاد گرفته‌اند.

- پوریا آستراکی، کارشناس حوزه ارز دیجیتال

نگاه برخی فعالان بازار به این اتفاق حتی بدبینانه‌تر است. علوی، یکی از فعالان باسابقه حوزه رمزارز، معتقد است که این تحریم‌ها «تیر آخر» به پیکره ارتباطات بین‌المللی صرافی‌های ایرانی بوده است.

او در گفت‌وگو با زومیت به چالش شفافیت آدرس‌ها در بلاک‌چین (On-chain) اشاره می‌کند و می‌گوید:

متاسفانه کیف‌پول صرافی‌های ایرانی کاملا شناسایی‌شده هستند. مکانیزم‌های فعلی برای پوشاندن این آدرس‌ها کافی نیست. وقتی روی این ولت‌ها پرچم (Flag) بخورد و برچسب تحریم زده شود، تبادل مالی و انتقال دارایی بین صرافی‌های داخلی و صرافی‌های خارجی با مشکل جدی مواجه می‌شود.

- علوی، فعال حوزه ارز دیجیتال

اما یکی از بخش‌های مهم ماجرا زمانی است که پای کیف‌پول‌های شخصی کاربران به میان می‌آید. سعید خوشبخت، کارشناس حوزه ارزهای دیجیتال، نیز به زومیت می‌گوید دغدغه مردم کاملا منطقی است، زیرا دارایی آن‌ها در شرکت‌هایی است که اکنون رسما تحریم شده است. او ابعاد این خطر را به دو سطح «جمعی» و «فردی» تقسیم کرده و می‌گوید:

در سطح جمعی، کیف‌پول‌های متعلق به این ۴ صرافی هر کجای دنیا شناسایی شوند، در خطر فریز شدن قرار دارند. اما خطر فردی جای دیگری است؛ کاربری که دارایی خود را از صرافی به کیف پول شخصی‌اش منتقل می‌کند، ممکن است والت شخصی‌اش نیز به دلیل ارتباط با یک شرکت تحریمی، برچسب بخورد و پول‌هایش قفل شود. این یک احتمال ساده نیست، بلکه بسیار محتمل است.

- سعید خوشبخت، کارشناس حوزه ارز دیجیتال

مهم‌ترین پیامد این تحریم‌ها، نه لزوما از دست رفتن دارایی‌ها، بلکه تغییر رفتار کاربران و کوچ آن‌ها به سمت فضاهای تاریک و غیررسمی است؛ موضوعی که کارشناسان روی آن اتفاق نظر دارند.

علوی هشدار می‌دهد: «صد درصد مردم وحشت می‌کنند و از این بازار دور می‌شوند. این چالش بسیار بزرگی است، چراکه یک فضای خاکستری شکل می‌گیرد. معامله‌گران حرفه‌ای به سمت معاملات OTC (خارج از صرافی و توافقی) می‌روند که بسیار بی‌در و پیکر و غیرشفاف است. مردم عادی نیز کلاً از بازار فراری می‌شوند.»

برآیند اخبار، تحلیل‌ها و توصیه‌های کارشناسان نشان می‌دهد که زیرساخت‌های سرد صرافی‌های ایرانی فعلا مانع از هک یا از بین رفتن اصل دارایی‌ها در داخل پلتفرم می‌شود. با این وجود، انتقال رمزارز از صرافی‌های ایرانی به پلتفرم‌های خارجی و حتی کیف‌پول‌های شخصیِ قدیمی، اکنون با ریسک جدی مسدود شدن (Flagging) همراه است.

بر اساس توصیه کارشناسان، ایمن‌ترین اقدام در شرایط ملتهب فعلی، تبدیل دارایی‌ها به ریال و خروج موقت از بازار، پرهیز از نگهداری «تتر» و همچنین عدم استفاده از کیف‌پول‌های شخصی (مانند تراست‌والت) است که پیش‌تر تاریخچه واریز و برداشت با صرافی‌های تحریم‌شده را داشته‌اند. کاربرانی که قصد ادامه فعالیت دارند، چاره‌ای جز ساخت کیف‌پول‌های کاملاً جدید و ایزوله نخواهند داشت.