روایت یک اتصال بهشدت ناپایدار: اینترنت برای هر گیمر یک ساز میزند
پس از حدود ۳ ماه قطعی و اختلال گسترده در زیرساختهای ارتباطی کشور، بازگشت تدریجی و نسبی اینترنت بینالملل در ۵ روز اخیر هم نتوانسته روی زخم عمیق جامعه گیمینگ و بازار بازیهای ویدیویی بگذارد و نیازهای آنها را برطرف کند.
بررسیهای زومیت نشان میدهد که ترکشهای طولانیترین قطعی اینترنت جهان، از یک سو رفتار مصرفکننده را به کلی تغییر داده و از سوی دیگر، ساختار بازار گیم کشور را زیر و رو کرده؛ حالا پدیدههای تازه و عجیبی مثل سیدی و دیسکهای بازی به کالای سرمایهای تبدیل شدهاند.
شبکهای که شبیه هیچچیز نیست: ناهمگونی، بلای جان گیمرها
اولین و بزرگترین چالشی که گیمرها پس از اتصال مجدد با آن روبهرو شدهاند، کیفیت پایین و رفتار غیرقابل پیشبینی شبکه است. یکی از مدیران ارشد پلتفرم شکن (سرویس رفع تحریم اینترنتی) در گفتوگو با زومیت، با اشاره به این که مشکل اصلی لزوما تحریمهای خارجی نیست، میگوید:
بعد از این که اینترنت باز شد، بزرگترین اختلالی که دیدیم در پروتکل UDP بود که ظاهرا در همه جا هم به یک شکل اعمال نشده است. اما مساله عمدهای که از بازخوردهای کاربران دریافت میکنیم، همسان و همگون نبودن شبکه برای همه کاربرهاست.- مدیر ارشد پلتفرم شکن
شبکه در جاهای مختلف، در ISPهای مختلف و حتی در یک ISP مشترک در شهرهای متفاوت، رفتار عجیبی دارد
این مدیر ارشد با تاکید بر این که «ناهمگونی شبکه» بزرگترین سد راه سرویسدهندگان داخلی است، توضیح میدهد: «شبکه در جاهای مختلف، در ISPهای مختلف و حتی در یک ISP مشترک در شهرهای متفاوت، رفتار عجیبی دارد.»
او در ادامه مثال میزند که «در مواردی میبینیم ۳۰ درصد از آیپیهای خود شکن در بعضی جاها بدون دلیل بسته است. ما اصلا نمیدانیم باید چه چیزی را برای چه کسی و به چه شکلی حل کنیم! این ناهمگونی البته برای امروز و دیروز نیست، سالهاست با آن درگیر هستیم، اما الان وضعیت بهمراتب بدتر و پیچیدهتر شده است.»
رادار کلادفلر چه میگوید؟ تنها ۴۰ درصد ظرفیت!
صحبتهای دانیال معینآبادی، رئیس هیئتمدیره شلتر (ارائهدهنده خدمات DNS گیمینگ)، بر این آشفتگی مهر تایید میزند. او به زومیت میگوید: «در هفته گذشته بخشی از دسترسی کاربران ایرانی مجددا برقرار شده، اما شرایط با وضعیت عادی فاصله محسوسی دارد. بر اساس دادههای Cloudflare Radar، سطح ترافیک اینترنت ایران در بهترین حالت تنها به ۴۰ درصد ظرفیت پیش از محدودیتها رسیده است.»
شرایط با وضعیت عادی فاصله محسوسی دارد
معینآبادی با اشاره به این که بازگشایی اینترنت بینالملل بهصورت کامل انجام نشده، این توضیح را هم اضافه میکند:
بخش اعظمی از دیتاسنترها و اپراتورها هنوز با محدودیت پهنای باند و مشکلات ارتباط بینالملل مواجهاند. به همین دلیل، دسترسی هنوز همگانی، پایدار و قابلاتکا نیست. در این شرایط، فروش اکانت و DNS گیمینگ شبیه به یک قمار است که ممکن است دارایی کاربر از بین برود؛ به همین دلیل ما در «شلتر» برای حفاظت از کاربران، فروش محصولاتمان را تا زمان پایداری کامل شبکه متوقف کردهایم.- دانیال معینآبادی، رئیس هیئتمدیره شلتر
قطعی اینترنت و بازگشت به دوران سیدی؛ ظهور دیسکهای چند ده میلیونی
تبعات این اینترنتِ تکهپاره، در کف بازار کامپیوتر و کنسول نیز خود را نشان داده است. یکی از فروشندگان و واردکنندگان باسابقه بازی در تهران، در گفتوگو با زومیت از تغییر رفتار بیسابقه گیمرها در نتیجه قطعی اخیر اینترنت میگوید.
او که تمایلی به افشای نامش ندارد، میگوید: «بازار اکانتهای دیجیتال و ظرفیتی رسما فلج شده است. تا پیش از این قطعیها، اکانتهای ظرفیت ۳ (که برای اجرا نیاز به اتصال دائم به اینترنت دارند) بسیار پرفروش بودند. اما الان مردم میگویند وقتی اینترنتی نیست که کنسول را به شبکه وصل کند، ظرفیت ۳ به چه دردی میخورد؟ این اکانتها بهشدت افت قیمت پیدا کردهاند و هیچ خریداری ندارند.»
به گفته این فروشنده، فروشگاهها هم دچار بحران تامین شدهاند: «الان فقط ظرفیت ۲، که قابلیت بازی آفلاین و آنلاین دارد، فروش میرود. برای ما فروشندگان دیگر صرفه اقتصادی ندارد که یک بازی را بخریم و فقط یک ظرفیتش را بفروشیم و بقیه روی دستمان باد کند.»
قیمت سیدی بازیها به بیش از ۱۵ میلیون تومان هم رسیده است
اما اتفاق جالبتر، هجوم بیسابقه گیمرها به سمت بازیهای فیزیکی (دیسک) است. او توضیح میدهد: «بیاعتمادی به اینترنت باعث شده دیسک بازی به یک کالای سرمایهای تبدیل شود. قیمت دیسک بازیهای جدید به بیش از ۱۵ میلیون تومان رسیده و عملا تبدیل به یک کالای سرمایهای شدهاند.»
او توضیح میدهد که گیمرها ترجیح میدهند این پول هنگفت را بدهند تا دیسک فیزیکی را در دستشان داشته باشند و آفلاین بازی کند: «چون گیمر میداند هر زمان که بخواهد میتواند آن را با کمترین ضرر یا حتی با سود بفروشد.»
اما آيا در این شرایط اقتصادی چنین کالای گرانقیمتی خریدار هم دارد؟ این واردکننده و فروشنده بازی پاسخ میدهد: «خریدار چندانی در بازار نیست و شاید هفتهها طول بکشد تا بتوانید یک دیسک بازی پرطرفدار را بفروشید. شخصا باور دارم عملا بازی از سبد خرید مردم حذف شده است. اما برای نسل جوان الان دیسک بازیها کارکردی شبیه به سکه گرمی طلا پیدا کرده است!»
جنگ پلتفرمها: چرا پیسیگیمرها زندهاند و ایکسباکسدارها در عذاب؟
اگر گیمر باشید، در این آشفتهبازار نوع دستگاهی که با آن بازی میکنید، میزان رنج شما را تعیین میکند. کارشناسان متفقالقول میگویند که کاربران کامپیوترهای شخصی (PC) وضعیت بهتری دارند.
مدیر ارشد شکن در این باره میگوید: «در پیسی، با توجه به امکان نصب راحت انواع ویپیان، تغییرات جدیتری اتفاق افتاده و گیمرها راه فرار پیدا کردهاند. موبایلگیمرها هم تا حدودی کارشان راه میافتد، اما فاجعه اصلی را کنسولدارها تجربه میکنند.»
دانیال معینآبادی، رئیس هیئتمدیره شلتر، این موضوع را بیشتر توضیح میدهد: «PC به دلیل انعطافپذیری، ابزارهای متنوع، محدودیت کمتر لانچرهایی مثل استیم و البته وجود بازیهای کرکشده، در دسترستر است. اما در کنسولها شما امکان نصب اپلیکیشن جانبی ندارید و DNS تنها سلاح شماست.»
کاربران ایکسباکس در ایران دردسرهای بیشتری دارند
در میان کنسولها هم Xbox سختیهای بیشتری برای گیمر ایرانی دارد. معینآبادی میگوید: «مایکروسافت سالهاست محدودیتهای سفتوسختی علیه ایران اعمال کرده؛ از مشکلات لاگین ساده گرفته تا تایید دومرحلهای و حذف پیششماره ایران. ایکسباکس در ایران برای یک اتصال ساده نیازمند تحریمشکن است، در حالی که پلیاستیشن حداقل تا سالهای اخیر بدون DNS هم کار میکرد.»
گیم، دیگر بازیچه نیست
با قطعی طولانیمدتی که تجربه کردیم و این اتصال نسبی، پایدار و ناهمگونی که تجربه میکنیم گیم و بازی فقط بهعنوان یک سرگرمی ساده مختل نشده، یک بازار عظیم سرگرمی است که نابود شده. معینآبادی در همین خصوص میگوید: «تا ۱۰ سال پیش نیازهای مردم به گیم اینقدر فراگیر نبود. اما امروز در اکثر خانهها یک کنسول، پیسی یا موبایل گیمینگ وجود دارد و اتفاقات اخیر دارد این صنعت و سرگرمی را از خانوادهها حذف میکند.»
راهکار چیست؟ به گفته این مدیر پلتفرم شلتر، بخشی از مشکلات با بهبود زیرساختهای داخلی قابل مدیریت است:
در کشوری مثل روسیه، با وجود محدودیتهای بینالمللی، ISPها راهکارهای فنی مناسبی (مثل ارائه DNS گیمینگ بهصورت پیشفرض) پیاده کردهاند. امیدواریم اپراتورهای ما نیز نیازهای جامعه گیمینگ را در اولویت قرار دهند.- دانیال معینآبادی، رئیس هیئتمدیره شلتر
تا زمانی که متولیان شبکه در ایران، گیمینگ را نه به چشم یک «بازی و سرگرمی بچگانه»، بلکه بهعنوان یک صنعت بزرگ و جدی، یک اکوسیستم اقتصادی قدرتمند و نیاز روانی میلیونها جوان به رسمیت نشناسند، همین روال برقرار خواهد بود: اینترنتی که روی کاغذ وصل است، دیسکهای چند ده میلیون تومانی و نسلی که برای فرار از فشارهای روزمره، حتی در دنیای مجازی هم با ارورهای بیپایان میجنگد.