اتحاد انویدیا و مایکروسافت؛ سوپرتراشه RTX Spark عصر جدیدی را برای کامپیوترهای ویندوزی رقم می‌زند

دنیای کامپیوترهای شخصی در آستانه‌ی یک دگرگونی بنیادین قرار دارد. انویدیا که سال‌ها به‌عنوان پادشاه بی‌رقیب کارت‌های گرافیک شناخته می‌شد، در جریان رویداد GTC و هم‌زمان با نمایشگاه کامپیوتکس به‌صورت رسمی به قلمروی اینتل، ای‌ام‌دی، اپل و کوالکام قدم گذاشت.

غول دنیای پردازش گرافیکی با رونمایی از تراشه‌ی انقلابی RTX Spark، حالا قلب تپنده‌ی لپ‌تاپ‌ها و مینی‌پی‌سی‌های نسل جدید خواهد بود. انویدیا با این تراشه که بر پایه‌ی معماری آرم توسعه یافته، وعده داده است که مفهوم کامپیوترهای شخصی را از یک «ابزار ساده» به یک «هم‌تیمی هوشمند» تغییر دهد.

کامپیوترهای شخصی دوباره متولد می‌شوند. به‌مدت چهل سال، کار شما این بود که برنامه‌ها را اجرا کنید؛ کلیک کنید و تایپ کنید؛ اما با RTX Spark و ویندوز، شما درخواست می‌کنید و کامیپوتر کار را انجام می‌دهد. این تراشه تمام دستاوردهای ۳۰ساله‌ی انویدیا از کودا و RTX تا پلتفرم هوش مصنوعی ما را در یک سوپرتراشه گرد هم آورده است تا اجرای مدل‌های پیشگام و بازی‌های مدرن روی یک لپ‌تاپ باریک ممکن شود.

- جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا

تراشه‌ی RTX Spark با همکاری مدیاتک توسعه یافته است و بر پایه‌ی فرآیند ۳ نانومتری تولید می‌شود. این تراشه از ترکیب ۲۰ هسته‌ی پردازشی گریس و پردازنده‌ی گرافیکی با معماری بلک‌ول بهره می‌برد که ۶۱۴۴ هسته‌ی CUDA در دل خود دارد. ارتباط بین دو بخش پردازشی از طریق رابط پرسرعت NVLink-C2C انجام می‌گیرد.

یکی از ویژگی‌های کلیدی تراشه‌ی انویدیا، پشتیبانی از حداکثر ۱۲۸ گیگابایت حافظه‌ی یکپارچه‌ی LPDDR5X و توان پردازشی یک پتافلاپ در حوزه‌ی هوش مصنوعی است. چنین ظرفیت عظیمی به سیستم اجازه می‌دهد مدل‌های زبانی بزرگ ۱۲۰ میلیارد پارامتری را با طول متن یک میلیون توکن، به‌صورت کاملا آفلاین اجرا کند. انویدیا می‌گوید که مصرف انرژی تراشه به‌شدت مقیاس‌پذیر بوده و از توان‌های تک‌رقمی در پردازش‌های سبک، تا ۸۰ وات در اوج بار کاری متغیر خواهد بود.

انویدیا می‌گوید در آینده، مدل‌های ارزان‌تر تراشه‌ی RTX Spark با حافظه‌ی یکپارچه‌ی ۱۶ گیگابایتی نیز عرضه خواهد شد؛ از طرف دیگر، از آنجا که تراشه بر پایه‌ی آرم است، نرم‌افزار قدیمی x86 اینتل و ای‌ام‌دی از طریق لایه‌ی شبیه‌ساز Prism مایکروسافت روی آن اجرا می‌شوند؛ انویدیا تأکید می‌کند که اسپارک به‌صورت اختصاصی برای ویندوز توسعه یافته و در سیستم‌های دسکتاپ قابلیت ترکیب با کارت گرافیک مجزا را ندارد.

یکی از چالش‌های اصلی اجرای مدل‌های هوش مصنوعی منبع‌باز، مانند OpenClaw و Hermes روی کامپیوترهای شخصی، مسئله‌ی حریم خصوصی و امنیت داده‌ها بوده؛ مایکروسافت و انویدیا برای رفع مشکل، زیرساخت‌های جدیدی را در ویندوز توسعه داده‌اند؛ ردموندی‌ها با افزودن لایه‌های امنیتی بومی، کانتینرسازی و مدیریت دسترسی‌ها، بستر اجرای این دستیارها را فراهم کرده‌اند و انویدیا نیز نرم‌افزار OpenShell را برای مدیریت دقیق‌تر سیاست‌های حریم خصوصی ارائه داده است.

نرم‌افزار OpenShell به کاربران اجازه می‌دهد تعیین کنند دستیارهای هوشمند به چه بخش‌هایی از سیستم دسترسی داشته باشند و در صورت نیاز به اتصال به مدل‌های ابری، اطلاعات شخصی را پیش از ارسال استتار می‌کند. اجرای محلی مدل‌ها همچنین باعث می‌شود کاربران برای پردازش داده‌ها نیازی به پرداخت هزینه بابت توکن‌های کلاد نداشته باشند.

در بخش نرم‌افزار، توسعه‌دهندگان در حال سازگار کردن محصولات خود با معماری جدید آرم هستند. ادوبی تایید کرده که نرم‌افزارهای پریمیر و فتوشاپ را از پایه برای تراشه‌ی RTX Spark بازطراحی کرده؛ این بازطراحی موجب افزایش دو برابری سرعت اجرای ابزارهای مبتنی‌بر هوش مصنوعی، مانند Generative Fill و Generative Extend شده، ادوبی پایپ‌لاین ویدیویی جدیدی را نیز برای پریمیر معرفی کرده که با استفاده‌ی مستقیم از حافظه‌ی یکپارچه و هسته‌های بلک‌ول، رندر تایم‌لاین‌های سنگین را بهینه می‌کند.

علاوه‌بر ادوبی، توسعه‌دهندگان دیگری نیز پشتیبانی بومی خود را از پلتفرم RTX Spark اعلام کرده‌اند. اجرای روان محیط‌های سه‌بعدی ۹۰ گیگابایتی، ویرایش ویدیوهای 12K، پشتیبانی از فناوری بازسازی پرتو DLSS 4.5 در نرم‌افزار Blender 5.3 و اجرای سریع مدل‌های دیفیوژن در ComfyUI، از جمله قابلیت‌هایی است که انویدیا برای تراشه جدید خود برمی‌شمارد. برنامه‌های کاربردی دیگری نظیر داوینچی ریزالو، کپ‌کات و نرم‌افزارهای مدیریت صدا نیز به صورت بومی روی تراشه اجرا می‌شوند.

نرم‌افزارهای مبتنی‌بر معماری x86 که هنوز به آرم پورت نشده‌اند، از طریق شبیه‌ساز Prism مایکروسافت روی تراشه‌ی RTX Spark اجرا خواهند شد. انویدیا ادعا می‌کند که قدرت گرافیکی این تراشه، معادل تراشه‌ی گرافیکی مجزای RTX 5070 در لپ‌تاپ‌هاست و می‌تواند بازی‌های سنگین را با رزولوشن 1440p و نرخ بیش‌از ۱۰۰ فریم‌برثانیه اجرا کند.

یکی از موانع مهم معماری آرم در ویندوز، سازگارنبودن سیستم‌های ضدتقلب در بازی‌های آنلاین بود. انویدیا می‌گوید با توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهای ضدتقلب مانند Easy Anti-Cheat و BattlEye و Denuvo همکاری نزدیکی داشته است و اکنون استودیوهای بزرگی مانند رایوت گیمز و کرفتون، بازی‌های پرطرفداری چون League of Legends و Valorant و PUBG را به‌صورت بومی برای ویندوز آرم عرضه می‌کنند.

لپ‌تاپ‌های مجهز به تراشه‌ی RTX Spark در پاییز پیش‌رو توسط شرکت‌های ایسوس، دل، اچ‌پی، لنوو، ام‌اس‌آی و مایکروسافت وارد بازار خواهند شد و پس‌از آن شرکت‌های ایسر و گیگابایت نیز به این جمع می‌پیوندند. لپ‌تاپ‌ها‌ی RTX Spark باید در ابعاد ۱۴ تا ۱۶ اینچ با ضخامت حدود ۱۴ میلی‌متر، وزن تقریبی ۱٫۳ کیلوگرم، بدنه‌ی آلومینیومی ماشین‌کاری‌شده، شارژدهی طولانی، نمایشگرهای Tandem OLED مجهز به G-SYNC عرضه شوند.

غول‌های سخت‌افزاری جهان آستین‌ها را بالا زده‌اند و انویدیا تایید کرده که شرکای تجاری‌اش در حال توسعه‌ی بیش‌از ۳۰ مدل لپ‌تاپ و ۱۰ مدل دسکتاپ کوچک مجهز به تراشه‌ی RTX Spark هستند. مدیران ارشد شرکت‌ها پتانسیل پلتفرم جدید را این‌گونه ارزیابی کرده‌اند:

• ایسوس: جانی شی، رئیس ایسوس، معتقد است محصولات جدید آن‌ها مانند ProArt P14 و P16 آینده‌ی کامپیوترهای شخصی را تعریف خواهند کرد.
• دل: مایکل دل، مدیرعامل شرکت، اعلام کرد لپ‌تاپ XPS 16 Creator Edition با ترکیب قدرت RTX و حافظه‌ی یکپارچه‌ی عظیم، مخصوص خلاقانی است که هیچ سازشی را بین قدرت و جابه‌جایی نمی‌پذیرند.
• اچ‌پی: بروس بروسارد، مدیرعامل موقت، تأیید کرد سری جدید HP OmniBook X14 و Ultra 16 از باریک‌ترین لپ‌تاپ‌های این رده خواهند بود که اکوسیستم ویندوز را با کارایی حافظه‌ی یکپارچه پیوند می‌دهند.
• لنوو: یوانکینگ یانگ، رئیس لنوو، با اشاره به مدل Yoga Pro 9N اعلام کرد این جهش بزرگی برای محاسبات بومی هوش مصنوعی است و سطح جدیدی از تجربه را به خلاقان و توسعه‌دهندگان هدیه می‌دهد.
• ام‌اس‌آی: جینز هوانگ، مدیرعامل MSI، تأیید کرد که مدل Prestige N16 Flip AI تعریف کامپیوترهای فشرده و بازدهی سخت‌افزاری را جابه‌جا کرده است.
• مایکروسافت: برت اوستروم، نایب‌رئیس بخش سرفیس، اعلام کرد لپ‌تاپ Surface Laptop Ultra بالاترین سطح عملکرد را در بدنه‌ی پرتابل برای مهندسان و طراحان فراهم می‌کند و عمیقا با ابزارهای ویندوز یکپارچه است.

انویدیا ابزار قدرتمند DGX Station برای ویندوز را نیز معرفی کرده است که معماری بلک‌ول را در قالب یک سوپرکامپیوتر دسکتاپ برای توسعه‌دهندگان سازمانی و شرکتی بزرگ در دسترس قرار می‌دهد.

انویدیا هنوز آمار دقیق بنچمارک‌ها و جزئیات قیمتی محصولات مجهز به تراشه‌ی RTX Spark را منتشر نکرده است؛ اما مدیران شرکت تایید کرده‌اند که موج اول لپ‌تاپ‌ها و مینی‌پی‌سی‌های مجهز به این تراشه، بازار محصولات پرچمدار و گران‌قیمت را هدف قرار خواهند داد و در آینده نسخه‌های اقتصادی‌تر با ظرفیت حافظه پایین‌تر نظیر ۱۶ گیگابایت نیز تولید خواهد شد.