تحلیل عملکرد مالی سال ۱۴۰۴ تپسی: بحرانهای کشور و تاخیر در افزایش سرمایه منجر به زیان شد
صورتهای مالی شرکت پیشگامان فناوری و دانش آرامیس (تپسی) سال ۱۴۰۴، در سایت کدال از ثبت اولین زیان خالص این شرکت از زمان ورودش به بازار سرمایه خبر میدهد. زیانی که البته بخشی از آن متاثر از شرایط متفاوت کشور در سال گذشته بوده و بخش دیگرش به مسائل مالی و سرمایهای تپسی ارتباط پیدا میکند.
بررسی دادههای صورت سود و زیان جداگانه، که در صورت مالی منتشرشده تپسی (به تاریخ امروز ۲۷ خردادماه) ارائه شده، نشان میدهد که اگرچه درآمدهای عملیاتی این شرکت در سال ۱۴۰۴ با رشد ۳۰ درصدی نسبت به سال قبل از آن به بیش از ۳۰ هزار میلیارد ریال (۳ هزار و ۳۷ میلیارد تومان) رسیده است، اما در نهایت تپسی سال را با زیان خالص ۴ هزار و ۴۷۸ میلیارد ریالی، معادل ۴۴۷ میلیارد تومان، در صورتهای جداگانه و زیان ۵ هزار و ۴۹۵ میلیارد ریالی در صورتهای تلفیقی به پایان رسانده است.
بخشهای دیگری از این صورت سود و زیان نشان میدهد که تپسی در تولید درآمد توانسته مسیر صعودی خود را حفظ کند. درآمدهای عملیاتی شرکت در صورتهای تلفیقی با رشد ۳۶ درصدی نسبت به سال قبل، به بیش از ۳۵ هزار میلیارد ریال رسیده است. همچنین، سرفصل «سایر درآمدها و هزینههای عملیاتی» در صورتهای جداگانه جهش ۱۲۱۱ درصدی داشته است.
از سوی دیگر، آمار نشان میدهد که تپسی را از منظر ارقام پیش از کسر هزینههای مالی سنگین، میتوان شرکت سودآور در سطح عملیاتی دانست. سود ناخالص این شرکت در صورتهای جداگانه، یک افت ۲۶ درصدی ناشی از تغییر رویههای حسابداری داشته و رقم ۸ هزار و ۲۴۳ میلیارد ریالی را ثبت کرده است. بررسی صورتهای مالی ۱۴۰۴ تپسی نشان میدهد شوک اصلی به سودآوری، بیش از آن که ناشی عملیات جاری این شرکت باشد، در بخش تامین مالی وجود داشته است.
اما زیاندهی تپسی متاثر از چه عواملی بوده است؟ مطمئنا وقایع سال گذشته کشور اثرش را بر کسبوکارها گذاشته و تپسی هم از این قاعده مستثنی نبوده است. اما برخی عوامل دیگر نیز میتواند تاثیر جدی بر ثبت این زیان داشته باشد.
گره کور افزایش سرمایه
اعداد و ارقام منتشرشده در صورتهای مالی تپسی در سال ۱۴۰۴ نشان میدهد یکی از بزرگترین شوکهایی که به صورت سود و زیان این شرکت وارد شده به بخش «هزینههای مالی» بوده است.
طبق جداول مالی منتشرشده، هزینههای مالی شرکت با یک جهش ۵۱۱ درصدی، از ۱,۲۷۵ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ به ۷,۷۹۳ میلیارد ریال در سال ۱۴۰۴ رسیده است. ریشه این جهش به مهرماه ۱۴۰۳ بازمیگردد؛ زمانی که شرکت برای توسعه سهم بازار و سرویسهای جدید خود درخواست افزایش سرمایه داد، اما این درخواست به دلیل ابهامات سازمان بورس در خصوص نحوه گزارشگری مخارج سرمایهای معلق ماند.
تاخیر در تزریق سرمایه میتواند منجر به متوقف شدن در مسیر توسعه شود و تپسی برای جلوگیری از این توقف برای این که تامین مالی داشته باشد به استقراض و روشهای مبتنی بر بدهی روی آورده که که سود این تسهیلات، حاشیه سود عملیاتی شرکت را بهشدت کاهش داد. بررسیها نشان میدهد که بدون احتساب این هزینههای مالیِ تحمیلشده، تپسی میتوانست همچنان در مدار سودآوری قرار داشته باشد.
تغییر قواعد بازی؛ تحول در رویههای حسابداری
دومین عامل افت حاشیه سود شرکت، پرش ۸۱ درصدی «بهای تمامشده درآمدهای عملیاتی» است که در صورتهای جداگانه به رقم ۲۲,۱۳۱ میلیارد ریال رسیده است. این افزایش ناشی از تغییر در رویه شناسایی مخارج انتقالی است.
پس از یک سال کشوقوس با سازمان حسابرسی و وزارت اقتصاد، در بهمن ۱۴۰۴ مقرر شد که از ابتدای تیرماه همان سال، تمامی مشوقهای اعطایی به «مسافران» بهعنوان هزینه جاری شناسایی شود و دیگر قابلیت سرمایهای شدن نداشته باشد. در مقابل، تنها مشوقهای اعطایی به «سفیران» (که حدود نیمی از کل مشوقهاست) همچنان بهعنوان مخارج انتقالی و توسعه شبکه ثبت میشود.
در واقع، این تغییر استاندارد حسابداری، یکی از عوامل اصلی ثبت زیان است، چراکه باعث انتقال حجم عظیمی از مخارج به سرفصل هزینههای جاری شده و سود ناخالص شرکت تپسی را ۲۶ درصد کاهش داده است.
ترمزهای محیطی و بحرانهای کلان در کشور
آمارهای سال گذشته تپسی نشان میدهد که این شرکت در ماههایی ابتدایی ۱۴۰۴ رکورد روزانه یک میلیون سفر را ثبت کرد و سیری صعودی داشت. اما تنشهای منطقهای که از اواخر خردادماه رخ داد و کشور را به جنگ ۱۲ روزه کشاند در کنار رخدادهای مهم دیگری مثل وقایع دیماه ۱۴۰۴ و جنگ مجدد در اسفند ۱۴۰۴، همانطور که بر همه ارکان کشور اثر گذاشت رفتار مصرفکننده و حجم سفرهای شهری را هم تحت تاثیر قرار داد و پلتفرمهای فعال در این عرصه را متاثر کرد.
بنابراین، وقوع این بحرانهای مهم و تاثیرگذار که البته با بحران مهم دیگری یعنی قطعی طولانیمدت اینترنت همراه شد یکی دیگر از عواملی است که در زیانده شدن تپسی نقش داشته است.
چشمانداز ۱۴۰۵: پیشبینی بازگشت به سودآوری
در صورتهای مالی که تپسی منتشر کرده جداول پیشبینی عملکرد سال ۱۴۰۵ این شرکت هم دیده میشود. مدیریت شرکت تپسی، سال جاری را سال عبور از بحران و بازگشت به سودآوری میداند.
بر اساس مفروضات پیشبینیشده در این متن، درآمدهای عملیاتی تپسی با تکیه بر درآمدهای کمیسیون (معادل ۳۹,۸۸۸ میلیارد ریال) به رقم قابلتوجه ۴۱,۵۶۴ میلیارد ریال خواهد رسید. با تطبیق کامل ساختار مالی شرکت با رویههای جدید حسابداری، بهای تمامشده روی عدد ۳۰,۶۶۶ میلیارد ریال کنترل خواهد شد که منجر به ثبت سود ناخالص ۱۰,۸۹۸ میلیارد ریالی میشود.
مهمترین نکته در صورتهای پیشبینی، برآورد ثبت سود خالص ۶۰۲ میلیارد ریالی در پایان سال ۱۴۰۵ است. اگرچه هزینههای مالی همچنان در سطح ۷,۷۶۹ میلیارد ریال پیشبینی شده (که ناشی از تسویه تسهیلات قبلی و دریافت مبالغ جدید است)، اما رشد درآمدها و بهبود عملیاتی میتواند این هزینهها را پوشش دهد.
با تثبیت شرایط کلان اقتصادی و گشایش در پرونده افزایش سرمایه، تپسی امیدوار است جریان وجوه نقد را برگرداند و به چرخه سودآوری خود در بازار سرمایه بازگردد.