شمار مبتلایان به ابولا از هزار نفر گذشت؛ تایید ابتلای نخستین مورد خارج از‌ آفریقا

شیوع ویروس ابولای بوندیبوگیو در جمهوری دموکراتیک کنگو وارد مرحله‌ای نگران‌کننده شده و با عبور تعداد موارد تأییدشده از هزار نفر، نگرانی‌ها درباره گسترش منطقه‌ای و بین‌المللی آن افزایش یافته است. براساس ارزیابی‌های سازمان جهانی بهداشت، احتمال سرایت این بیماری به کشورهای همسایه، به‌ویژه سودان جنوبی قابل توجه ارزیابی می‌شود.

در حال حاضر، بیشتر موارد بیماری در جمهوری دموکراتیک کنگو ثبت شده است، اما اوگاندا نیز تا ۲۲ ژوئن دست‌کم ۲۰ مورد تأییدشده گزارش کرده است. همچنین نخستین مورد خارج از آفریقا در این موج شیوع شناسایی شده؛ یک پزشک فرانسوی که پس از فعالیت بشردوستانه در کنگو به کشورش بازگشته و اکنون در یک مرکز درمانی تخصصی تحت مراقبت قرار دارد. هم‌زمان، ردیابی تماس‌های او برای جلوگیری از گسترش بیشتر بیماری آغاز شده است.

مرکز پیشگیری و کنترل بیماری‌های اروپا (ECDC) در واکنش به این رخداد از کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواسته است سطح آمادگی و اقدامات پیشگیرانه خود را تقویت کنند.

به‌گزارش آی‌اف‌ال ساینس، عامل شیوع اخیر ابولا گونه نسبتاً نادر بوندیبوگیو است؛ درحالی‌که بیشتر شیوع‌های بزرگ تاریخی توسط گونه زئیر (Orthoebolavirus zairense) ایجاد شده بودند. این گونه، که در سال ۱۹۷۶ شناسایی شد، به دلیل نرخ مرگ‌ومیر بالا (در برخی شیوع‌ها تا ۹۰ درصد) یکی از خطرناک‌ترین ویروس‌های شناخته‌شده انسانی محسوب می‌شود.

اگرچه دو واکسن برای گونه زئیر ابولا ساخته شده و در شرایط شیوع مورد استفاده قرار می‌گیرند، این واکسن‌ها اثربخشی مشخصی علیه گونه بوندیبوگیو ندارند. درنتیجه، در شرایط فعلی گزینه واکسیناسیون مؤثری برای کنترل شیوع در دسترس نیست، هرچند تلاش‌ها برای ساخت واکسن اختصاصی همچنان ادامه دارد.

گزارش‌ها نشان می‌دهد میان آغاز نخستین موارد و تأیید رسمی شیوع، حدود شش هفته تأخیر وجود داشته است. این تأخیر در کنار شرایط پیچیده استان ایتوری کنگو از جمله ناامنی، زیرساخت‌های ضعیف بهداشتی و آوارگی گسترده جمعیت، کنترل بیماری را دشوارتر کرده است. این منطقه درطول سال‌های اخیر درگیر خشونت و بی‌ثباتی بوده و بسیاری از ساکنان آن دسترسی پایدار به خدمات درمانی ندارند. در چنین شرایطی، شیوع بیماری‌های عفونی می‌تواند با سرعت بیشتری گسترش یابد.

تا ۲۲ ژوئن، ۱۰۴۸ مورد تأیید آزمایشگاهی و ۲۶۷ مورد مرگ ناشی از بیماری ابولا در کنگو گزارش شده است. براساس مدل‌سازی انجام‌شده توسط دفتر منطقه‌ای آفریقای سازمان جهانی بهداشت، سناریوهای مختلفی برای روند آینده شیوع بررسی شده است. در سناریوی محتمل‌تر (سناریوی مرکزی)، در صورت تداوم نرخ فعلی انتقال، تعداد موارد می‌تواند تا سپتامبر ۲۰۲۶ به بیش از ۸۲۰۰ مورد برسد.

در سناریوی بدبینانه که توقف کامل اقدامات کنترلی را فرض می‌کند، عدد ابتلا می‌تواند تا حدود ۶۶هزار مورد افزایش یابد. پژوهشگران تأکید کرده‌اند که این سناریو بعید به‌نظر می‌آید، اما نشان‌دهنده اهمیت حیاتی اقدامات کنترلی است.

در این میان، بیشترین نگرانی‌ها متوجه سودان جنوبی است. برآوردها نشان می‌دهد احتمال شناسایی دست‌کم یک مورد در این کشور نزدیک به ۷۰ درصد است. دلیل اصلی این خطر، تردد گسترده مرزی میان کنگو، اوگاندا و سودان جنوبی است که شامل عبورهای روزانه برای تجارت، درمان و دیدارهای خانوادگی می‌شود.

از سوی دیگر، نظام سلامت سودان جنوبی نسبت به کشورهای همسایه ضعیف‌تر ارزیابی شده و چالش‌هایی مانند ضعف در ردیابی تماس‌ها، محدودیت نظارت مرزی وضعف در اجرای شیوه‌های ایمن تدفین می‌تواند خطر انتقال را افزایش دهد. ازآنجا که تماس با اجساد یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال ابولا است، مدیریت صحیح تدفین نقش کلیدی در کنترل بیماری دارد.

با‌این‌حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این مدل‌ها پیش‌بینی قطعی نیستند و با ورود داده‌های جدید به‌روزرسانی خواهند شد. آنان از مقامات سودان جنوبی خواسته‌اند اقدامات پیشگیرانه، ظرفیت پاسخ سریع و نظارت مرزی را مطابق مقررات بین‌المللی بهداشت تقویت کنند.

پژوهش در ژورنال The Lancet Infectious Diseases منتشر شده است.