برای نخستین بار پیوند ریه و کبد میان دو فرد HIV مثبت انجام شد

برای نخستین بار در جهان، پزشکان موفق شده‌اند ریه‌های اهداکننده مبتلا به HIV را به بیماری دیگر با همین ویروس پیوند بزنند. این دستاورد می‌تواند افق تازه‌ای در درمان بیماران مبتلا به HIV و دچار نارسایی پیشرفته اندام‌ها ایجاد کند و هم‌زمان بحران کمبود عضو در جهان را تا حدی کاهش دهد.

در عمل جراحی که در مرکز درمانی لانگون هلث در نیویورک انجام شد، برتراند نلسون، مردی ۵۶ ساله که بیش از ۲۰ سال با HIV زندگی کرده است، تحت پیوند هم‌زمان دو ریه و یک کبد قرار گرفت. اهداکننده نیز فردی HIV-مثبت بود که پس از مرگ، اعضای بدنش برای پیوند مورد استفاده قرار گرفت. جراحی در ۲۱ مارس ۲۰۲۶ انجام شد و با موفقیت به پایان رسید و بیمار پس از دوره طولانی بستری، به خانه بازگشت.

در دهه‌های گذشته، HIV به‌عنوان محدودیتی جدی برای اهدای عضو شناخته می‌شد و در بسیاری از کشورها استفاده از اعضای افراد مبتلا به این ویروس غیرقانونی بود. اما تصویب قانون HOPE Act در آمریکا (۲۰۱۳) این مسیر را تغییر داد و اجازه داد در شرایط کنترل‌شده، اعضای افراد HIV-مثبت برای پیوند به بیماران HIV-مثبت استفاده شود. این قانون ابتدا تنها در قالب پژوهش‌های محدود برای کلیه و کبد اجرا می‌شد و بعدها بخشی از محدودیت‌های آن کاهش یافت.

بااین‌حال، پیوند قلب و ریه همچنان در دسته روش‌های بسیار حساس و آزمایشی باقی مانده است، زیرا این اندام‌ها نسبت به عفونت‌ها و عوارض پس از پیوند آسیب‌پذیرتر هستند. به همین دلیل، موفقیت این عمل را می‌توان نقطه عطفی در پزشکی پیوند دانست.

به گزارش ساینتیفیک آمریکن، نلسون در سال ۲۰۰۰ به HIV و بیماری نادر سارکوئیدوز مبتلا شد. سارکوئیدوز باعث تجمع سلول‌های ایمنی و التهاب در اندام‌ها، به‌ویژه ریه‌ها می‌شود. گرچه این بیماری برای مدتی طولانی در حالت خاموش باقی مانده بود، ابتلای او به عفونت شدید تنفسی در سال ۲۰۲۱ موجب بازگشت و تشدید آسیب ریوی شد. درنهایت، عملکرد ریه‌های او به‌قدری کاهش یافت که در سال ۲۰۲۴ نیاز فوری به پیوند پیدا کرد.

بیمار مورد بحث پس از رد شدن در مرکز پیوند دیگر، در مرکز درمانی لانگون هلث مورد ارزیابی و در اکتبر ۲۰۲۴ در فهرست انتظار قرار گرفت. چند ماه بعد، عضو مناسب برای او فراهم شد و عمل جراحی انجام گرفت. در جریان عمل، او دچار ایست تنفسی شد، اما تیم پزشکی موفق به احیای او شد. وی پس از ۶۷ روز بستری، از بیمارستان مرخص شد و اکنون روند بهبودی را در خانه ادامه می‌دهد.

یکی از جنبه‌های مهم این دستاورد، تغییر نگاه به بیماران HIV است. در سال‌های گذشته، این بیماران نه‌تنها با محدودیت‌های پزشکی، بلکه با انگ اجتماعی نیز مواجه بودند. اکنون با پیشرفت درمان‌های ضدویروسی که بار ویروس را به سطوح غیرقابل‌تشخیص می‌رسانند، افراد مبتلا به HIV می‌توانند زندگی طولانی‌تری داشته باشند و حتی به اهداکننده عضو تبدیل شوند.

کارشناسانی مانند ساپنا مهتا از مرکز درمانی لانگون هلث تأکید می‌کنند که این پیشرفت نشان‌دهنده تحول اساسی در مراقبت از بیماران HIV است که هم به افزایش طول عمر بیماران و هم به گسترش ظرفیت اهدای عضو کمک می‌کند.

از سوی دیگر، متخصصان پیوند مانند کامرون ولف از دانشگاه دوک معتقدند این نوع پیوندها علاوه بر کاربرد درمانی، فرصت مهمی برای مطالعه بیشتر درباره رفتار HIV در بدن انسان فراهم می‌کنند. به گفته او، چنین مواردی می‌توانند درک علمی از ویروس را عمیق‌تر کند و حتی به مسیرهای جدیدی برای درمان پایدار یا کنترل بلندمدت آن منجر شوند.