یافته جدید: کلسیم و ویتامین D خطر زمین خوردن و شکستگی را کاهش نمی‌دهند

زمین خوردن یکی از مهم‌ترین مشکلات سلامت در سنین بالا به شمار می‌رود. آمارها نشان می‌دهد تقریباً از هر سه فرد ۶۵ ساله و بالاتر، یک نفر هر سال دست‌کم یک بار زمین می‌خورد. بسیاری از این حوادث به شکستگی استخوان، به‌ویژه شکستگی لگن، مچ دست یا ستون فقرات منجر می‌شوند. در سال‌های اخیر مکمل‌های کلسیم و ویتامین D به یکی از رایج‌ترین توصیه‌ها برای حفظ سلامت استخوان‌ها و پیشگیری از شکستگی در دوران سالمندی تبدیل شده‌اند.

در گذشته پژوهش‌های مختلفی درباره نقش مکمل‌های کلسیم و ویتامین D در حفظ سلامت استخوان انجام شده بود. کلسیم یکی از مواد معدنی اصلی تشکیل‌دهنده استخوان‌ها است و ویتامین D نیز به جذب بهتر کلسیم در بدن کمک می‌کند. به همین دلیل تصور می‌شد مصرف این دو ماده بتواند از ضعیف شدن استخوان‌ها و در نتیجه از شکستگی جلوگیری کند. بااین‌حال، نتایج مطالعات مختلف همیشه یکسان نبوده و برخی از آن‌ها شواهد چندان محکمی در حمایت از این فرضیه ارائه نکرده بودند.

به‌گزارش سای‌تک‌دیلی، برای بررسی دقیق‌تر موضوع، گروهی از پژوهشگران کانادایی مجموعه بزرگی از داده‌های علمی موجود را تحلیل کردند. آن‌ها نتایج ۶۹ کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی‌شده را که در مجموع شامل ۱۵۳هزار و ۹۰۲ بزرگسال بودند، گردآوری و بررسی کردند. در این مطالعات، تأثیر مصرف مکمل کلسیم، مکمل ویتامین D یا ترکیب این دو با دارونما یا عدم درمان مقایسه شده بود تا مشخص شود آیا این مداخلات می‌توانند خطر شکستگی یا زمین خوردن را کاهش دهند یا خیر.

نتایج تنها به شکستگی‌های کلی محدود نبود. تحلیل‌ها نشان داد این مکمل‌ها در پیشگیری از شکستگی‌های خاص، ازجمله شکستگی لگن نیز سود چندانی ندارند. همچنین شواهد حاکی از آن بود که مصرف این مکمل‌ها احتمال زمین خوردن را نیز به میزان قابل توجهی کاهش نمی‌دهد.

پژوهشگران تأکید می‌کنند که بیشتر این نتایج بر پایه شواهدی با سطح اطمینان متوسط تا بالا به دست آمده‌اند. در پژوهش‌های پزشکی، سطح اطمینان بالا به این معنا است که احتمال تغییر اساسی نتیجه با انجام مطالعات جدید نسبتاً کم است و پژوهشگران می‌توانند با اعتماد بیشتری درباره یافته‌ها اظهار نظر کنند.

البته نویسندگان مطالعه به برخی محدودیت‌ها نیز اشاره کرده‌اند. برای مثال، در برخی از تحلیل‌های جزئی تعداد مطالعات یا شرکت‌کنندگان محدود بوده است و به همین دلیل این نتایج باید با احتیاط تفسیر شوند. همچنین یافته‌ها لزوماً درباره همه افراد صدق نمی‌کند. افرادی که به برخی بیماری‌های خاص استخوانی مبتلا هستند یا برای پوکی استخوان دارو دریافت می‌کنند ممکن است شرایط متفاوتی داشته باشند و نتایج این مطالعه الزاماً به آن‌ها قابل تعمیم نیست.

با وجود این محدودیت‌ها، پژوهشگران برای اطمینان بیشتر، تحلیل‌های تکمیلی متعددی انجام دادند. آن‌ها بررسی کردند که آیا نتایج در گروه‌های مختلف جمعیتی تفاوتی دارد یا خیر. این تحلیل‌ها نشان داد که یافته‌ها در افراد با سنین مختلف، زنان و مردان، افرادی با سابقه شکستگی یا زمین خوردن و همچنین کسانی که از طریق رژیم غذایی مقادیر متفاوتی کلسیم دریافت می‌کنند، تقریباً مشابه است. این موضوع اعتماد پژوهشگران به نتایج کلی مطالعه را افزایش داد.

در پایان، نویسندگان مقاله نتیجه‌گیری کردند که شواهد علمی موجود از مصرف روتین و همگانی مکمل‌های کلسیم یا ویتامین D، چه به‌صورت جداگانه و چه به‌صورت ترکیبی، برای پیشگیری از شکستگی و زمین خوردن حمایت نمی‌کند. آن‌ها معتقدند پزشکان، گروه‌های تدوین‌کننده راهنماهای بالینی و نهادهای نظارتی باید توصیه‌های عمومی خود درباره مصرف این مکمل‌ها را با توجه به شواهد جدید بازنگری کنند.

کارشناسان پیشنهاد می‌کنند که در حال حاضر تمرکز و سرمایه‌گذاری بیشتری روی روش‌هایی انجام شود که اثربخشی آن‌ها در کاهش زمین خوردن و آسیب‌های ناشی از آن به‌خوبی اثبات شده است. از جمله این روش‌ها می‌توان به تمرین‌های تعادلی، ورزش‌های مقاومتی برای تقویت عضلات و برنامه‌های ترکیبی شامل ورزش، شناسایی خطرات موجود در محیط خانه و آموزش‌های متناسب با شرایط هر فرد اشاره کرد. به گفته آن‌ها، چنین رویکردهایی در حال حاضر شواهد علمی قوی‌تری برای محافظت از سالمندان در برابر زمین خوردن و شکستگی در اختیار دارند.

پژوهش در ژورنال BMJ منتشر شده است.