رباتی که چشمک می‌زند و دمای بدن انسان را دارد؛ با «مویا» آشنا شوید

ربات انسان‌نمای جدید شرکت چینی DroidUP، فقط یک ماشین سخنگو نیست؛ او با چشم‌های دوربینی‌اش شما را تعقیب می‌کند، به لطیفه‌هایتان با لبخند پاسخ می‌دهد و از همه عجیب‌تر، وقتی دستش را بگیرید، سرمای فلز را حس نمی‌کنید. «مویا» (Moya) با دمای بدنی بین ۳۲ تا ۳۶ درجه سانتی‌گراد، اولین ربات «بایونیک» جهان است که تلاش می‌کند گرمای حیات را تقلید کند.

اما در حالی که سازندگانش از آن به عنوان «خدمتکاری با قلب گرم» یاد می‌کنند، متخصصان تکنولوژی زنگ خطر را به صدا درآورده‌اند: آیا ما واقعاً به رباتی نیاز داریم که برای راهنمایی کردن ما در موزه، وانمود کند خون در رگ‌هایش جاری است؟

مویا با قد ۱٫۶۵ متر و وزن حدود ۳۲ کیلوگرم، از نظر ابعاد و تناسب بدنی شباهت زیادی به یک انسان بالغ دارد. نکته‌ی جالب توجه دیگر، دمای بدن ربات است که بنابر اعلام شرکت سازنده، بین ۳۲ تا ۳۶ درجه‌ی سانتی‌گراد حفظ می‌شود؛ جزئیاتی که برای افزایش حس «زنده بودن» در تعامل با انسان در نظر گرفته شده است. DroidUp همچنین اعلام کرده دقت وضعیت راه رفتن مویا به ۹۲ درصد می‌رسد که نشان‌دهنده‌ی تمرکز ویژه‌ی این پروژه بر حرکت پایدار و طبیعی است.

شرکت DroidUp مدعی است این ربات قادر به بازتولید ریزحالت‌های چهره مانند شادی، خشم و غم است. در ویدیوهای منتشر شده، وقتی خبرنگار می‌گوید: «او مرا می‌شناسد و به من نگاه می‌کند»، مویا دقیقاً در همان لحظه چشمانش را به سمت او می‌چرخاند؛ حرکتی که مرز میان تعامل مکانیکی و ارتباط انسانی را به شکلی دلهره‌آور جابه‌جا می‌کند.

لی کینگدو، بنیان‌گذار DroidUP، در دفاع از طراحی جنجالی‌اش می‌گوید: «رباتی که واقعاً به زندگی انسان خدمت می‌کند باید گرم باشد و حرارت داشته باشد؛ تقریباً شبیه به یک موجود زنده که مردم بتوانند با آن ارتباط عاطفی برقرار کنند.»

برخلاف ظاهر ظریف، بخش فنی مویا متکی بر سنسورهای پیشرفته است:

• دقت ۹۲ درصدی در راه رفتن: مویا از پلتفرم رباتیک Walker 3 بهره می‌برد. این سیستم شامل مجموعه‌ای از دوربین‌ها و سنسورهای LIDAR است که به او اجازه می‌دهد مسیر خود را انتخاب کرده و در لحظه از برخورد با موانع اجتناب کند.
• سبک‌تر و چابک‌تر: این پلتفرم نسبت‌به نسل قبلی خود (Walker 2) که سال گذشته در یک مسابقه‌ی نیمه‌ماراتن رتبه‌ی سوم را کسب کرد، بسیار فشرده‌تر و سبک‌تر شده است. با این حال، با وجود وزن ۳۲ کیلوگرمی و قد ۱٫۶۵ متری، هنوز راه رفتن او در ویدیوهای نمایشی کمی سفت و مکانیکی به نظر می‌رسد.
• طراحی ماژولار: ظاهر خارجی ربات می‌تواند بدون تغییر در ساختار مکانیکی داخلی، برای کاربردهای مختلف سفارشی‌سازی شود.

ظاهر و رفتار مویا واکنش‌های متفاوتی را در فضای مجازی، به‌ویژه در میان کاربران چینی برانگیخته است. برخی کاربران شیفته‌ی میزان واقع‌گرایی ربات شده‌اند، درحالی که عده‌ای دیگر حرکت‌های آن را «دلهره‌آور» توصیف کرده‌اند؛ واکنشی که به پدیده‌ی معروف «دره‌ی وهم‌آلود» (Uncanny Valley) اشاره دارد؛ جایی که موجودات مصنوعی بسیار شبیه انسان می‌شوند، اما هنوز کاملاً انسانی نیستند و همین موضوع حس اضطراب ایجاد می‌کند.

با این حال، رونمایی از این ربات انسان‌نما با واکنش‌های دوگانه‌ای در میان کارشناسان فناوری همراه بوده است؛ بسیاری معتقدند شخصیت «گرم» و صمیمی طراحی‌شده برای او، نتیجه‌ای معکوس داشته و بیش از آن‌که دلگرم‌کننده باشد، حسی سرد و نگران‌کننده ایجاد می‌کند.

در همین زمینه، کرت ناتسون، روزنامه‌نگار حوزه‌ی فناوری، هشدار می‌دهد که این سطح از شباهت به انسان، خطرناک است: «گرما و صمیمیت، یکی از معدود مرزهای روشن میان ماشین و انسان را از بین می‌برد. وقتی این خط محو شود، دل‌آشوبی اجتماعی به‌سرعت اوج می‌گیرد.»

او هشدار می‌دهد: «حتی اگر ربات مودب و کمک‌کننده باشد، صرفِ حضورش رفتار آدم‌ها را تغییر می‌دهد. واکنش‌های موسوم‌به حس وهم‌آلود غیرمنطقی نیستند؛ این‌ها نشانه‌های هشدار اولیه‌اند.»

این نخستین‌بار هم نیست که یک ربات انسان‌نمای بیش‌ازحد واقع‌گرا باعث نگرانی عمومی می‌شود. فوریه گذشته، یک اتوماتون بسیار واقعی که از آن به‌عنوان «نخستین اندروید دوپا با ساختار اسکلتی-عضلانی» یاد می‌شد، در نمایشی زنده فعال شد؛ صحنه‌ای که برخی بینندگان آن را «آخرالزمانی» و «هراس‌آور» توصیف کردند.

واکنش کاربران در شبکه‌های اجتماعی نیز کم‌وبیش در همین مسیر بوده است. یکی نوشته بود: «چرا بشر این‌قدر مصر است خودش را نابود کند؟» و کاربر دیگری طعنه زده بود: «در حالی که آدم‌های عادی فیلم‌های علمی‌تخیلی آخرالزمانی را هشدار می‌بینند، خوره‌های تکنولوژی از آن‌ها به‌عنوان دفترچه راهنما استفاده می‌کنند.»

مویا قرار است در سال ۲۰۲۶ با قیمت تقریبی ۱۷۶ هزار دلار (حدود ۱٫۲ میلیون یوان) روانه‌ی بازار شود. DroidUp این ربات را نه برای کارهای سخت صنعتی، بلکه برای محیط‌های حساس مثل سلامت، آموزش و همراهی روزمره در نظر گرفته است؛ جایی که «حس زنده بودن» بیش از قدرت بازوها خریدار دارد.

باید منتظر ماند و دید که آیا مردم حاضرند برای یک همراه فلزی که دمای بدنش با آن‌ها یکی است، چنین هزینه‌ی گزافی بپردازند یا «مویا» هم به جمع ربات‌های ترسناکی می‌پیوندد که در دره‌ی وهم‌آلود سقوط کرده‌اند.