دیوکوسه برای ۲۰ ثانیه رویت شد؛ ثبت نخستین تصاویر از شکارچی مرموز در اعماق دریا

در اعماق تاریک و پرفشار اقیانوس، جایی که نور خورشید هرگز به آن نمی‌رسد، موجوداتی زندگی می‌کنند که بشر هنوز شناخت بسیار محدودی از آن‌ها دارد. یکی از مرموزترین این جانوران دیوکوسه یا کوسه گابلین است؛ گونه‌ای که تا پیش از این، تنها از روی نمونه‌های تصادفی یا تصاویر بسیار محدود شناخته می‌شد، اما اکنون دانشمندان برای نخستین بار موفق شده‌اند آن را در زیستگاه طبیعی‌اش به‌صورت زنده مشاهده کنند.

دیوکوسه به دلیل ظاهر غیرمعمول و آرواره‌ای بسیار خاص خود شهرت دارد. آرواره‌ این کوسه می‌تواند هنگام شکار مانند نوعی مکانیزم فنروار به‌طور ناگهانی به جلو پرتاب شود و طعمه را برباید. با‌این‌حال، این ویژگی فقط در لحظه شکار دیده می‌شود و در حالت عادی، دهان کوسه بسته و ظاهر آن بسیار متفاوت از تصور عمومی است.

به گزارش لایوساینس، پژوهشگران در دو مأموریت جداگانه موفق شدند دو نمونه زنده از این گونه را مشاهده کنند: نخستین مورد در سال ۲۰۱۹ در نزدیکی جزیره جارویس و دومین مورد در سال ۲۰۲۴ در شیب گودال تونگا که یکی از عمیق‌ترین نقاط شناخته‌شده اقیانوس‌ها است. این دستاورد حاصل سال‌ها تصویربرداری از اعماق دریا با استفاده از زیردریایی‌های کنترل از راه دور و دوربین‌های تله‌ای بوده است.

پیش از این، تمام مشاهدات زنده از دیوکوسه مربوط به نمونه‌هایی بود که به‌طور اتفاقی توسط تورهای ماهیگیری از اعماق دریا به سطح آورده شده بودند، نه در زیستگاه واقعی آن‌ها.

در تصاویر ثبت‌شده، برخلاف بازسازی‌های رایج، دیوکوسه با دهانی بسته در حال شنا دیده می‌شود. ویژگی شاخص این گونه،‌ پوزه بلند و باریکش است که ظاهری شبیه بینی کشیده و غیرمعمول به آن می‌دهد. شکل ترسناک و «آرواره بیرون‌زده» که معمولاً در تصاویر دیده می‌شود، فقط در لحظه شکار فعال می‌شود.

با وجود بیش از ۵۰ روز تصویربرداری مداوم در اعماق بین حدود ۸۰۰ تا بیش از ۱۰هزار متر، مجموع حضور دیوکوسه‌ها در ویدئوها کمتر از ۲۰ ثانیه بود. همین موضوع نشان می‌دهد این گونه تا چه اندازه کمیاب و گریزان است.

پیش‌تر تصور می‌شد دیوکوسه عمدتاً در مناطق محدودی نزدیک سواحل غربی آمریکا، ژاپن، استرالیا و بخش‌هایی از اقیانوس‌های اطلس و هند زندگی می‌کند. اما مشاهده‌های جدید نشان دادند این گونه در بخش‌های مرکزی اقیانوس آرام نیز حضور دارد و حتی در عمق‌هایی بسیار بیشتر از حد انتظار دیده شده است. در یکی از موارد، کوسه‌ای در گودال تونگا در عمقی حدود ۷۰۰ متر عمیق‌تر از رکوردهای پیشین مشاهده شد؛ موضوعی که رکورد جدیدی برای عمق زیست ثبت‌شده این گونه به شمار می‌رود.

به گفته آرون جودا از دانشگاه هاوایی، یافته‌ها می‌تواند به درک بهتر وضعیت حفاظتی این گونه کمک کند. او تأکید می‌کند که گسترش محدوده زیستی شناخته‌شده دیوکوسه ممکن است باعث شود این گونه در فهرست‌های منطقه‌ای حفاظت از تنوع زیستی قرار گیرد.

پژوهشگران می‌گویند این کشف بار دیگر نشان می‌دهد که اعماق اقیانوس‌ها هنوز تا چه اندازه ناشناخته باقی مانده‌اند و هر مشاهده جدید می‌تواند نگاه ما به حیات در زمین را تغییر دهد.

پژوهش در ژورنال Journal of Fish Biology منتشر شده است.