نجات نادرترین درخت وحشی جهان: دانشمندان ۲۹ بذر از آخرین نمونه گردآوری کردند
دانشمندان در تلاشی که آن را «مسابقه با زمان» میخوانند، میکوشند تا تنها نمونهی وحشی باقیمانده از گونهای درختی بسیار نادر را از نابودی نجات دهند؛ درختی که بهمعنای واقعی کلمه در حال سقوط از دیوارهای صخرهای در یکی از دورافتادهترین جزایر جهان است.
درخت دندروسرِیس نِرییفولیا (Dendroseris neriifolia)، درخت بومی مجمعالجزایر خوان فرناندس در شیلی است. تنها نمونهی وحشی شناختهشده از این گونه در حال حاضر به دیوارهی صخرهای در جزیرهی رابینسون کروزوئه — یکی از جزایر دورافتاده در ساحل شیلی — چسبیده و بهتدریج از آن جدا میشود. تصویری منتشرشده توسط باغ سلطنتی گیاهشناسی انگلستان، حفاظتگران را نشان میدهد که با توری بزرگ تلاش میکنند بذرهای این درخت منحصربهفرد را پیش از آنکه برای همیشه از دسترس خارج شود، گردآوری کنند.
عملیات نجات در حالی انجام میشود که بحران ازدسترفتن تنوع زیستی گیاهی روزبهروز جدیتر میشود. پژوهشگران پیشتر نشان دادهاند که طی ۲۵۰ سال گذشته، دو برابر مجموع پرندگان، پستانداران و دوزیستان منقرضشده، گونههای گیاهی از روی زمین حذف شدهاند؛ زیانی که کمتر از تلفات جانوری مورد توجه قرار میگیرد، اما به همان اندازه فاجعهبار است.
باغ گیاهشناسی کیو در نزدیکی لندن، در بیانیهای اعلام کرد که دندروسریس نرییفولیا در طول دهههای اخیر از سه جهت آسیب دیده: ازدسترفتن زیستگاه، هجوم گونههای مهاجم و ناکامی تلاشهای پیشین برای حفظ آن. تا سال ۱۹۸۰ تنها هفت نمونهی وحشی از این گونه باقی مانده بود. تلاشهای محافظتی در دههی ۱۹۹۰ و برنامههای بازمعرفی در اوایل دههی ۲۰۰۰ نیز نتیجهای در پی نداشتند.
در آخرین اقدام، ۲۹ بذر از درخت گردآوری شد. آنالیز پرتو ایکس (X-ray) انجامشده توسط دانشمندان باغ گیاهشناسی نشان داد که ۲۵ عدد از بذرها احتمالاً زنده و قابل رشد هستند. هفت نهال نیز از پیش جوانه زدهاند؛ نشانهها حاکی از آن است که آخرین تلاش شاید ثمر بدهد.
گذشته از نمونهی وحشی در حال سقوط، تنها یک درخت دیگر از این گونه در باغ گیاهشناسی وردناتیوو در شیلی نگهداری میشود. دیگو پنهکامپ، دانشمند باغ گیاهشناسی، میگوید: «این اقدام مسابقه با زمان است. همکاری بینالمللی برای پشتیبانی از آخرین نمونهی باقیمانده میتواند از انقراض گونهای جلوگیری کند که دارای یک دودمان تکاملی منحصربهفرد با تاریخ طبیعی خاص خود است.»