آخرین تکیه‌گاه یخچال «روز قیامت» احتمالاً همین امسال فرو می‌پاشد

یخ‌تاقی حیاتی از یخچال توایتز در جنوبگان، به‌زودی از یخچال جدا می‌شود. محققان می‌گویند این رویداد می‌تواند روند بی‌ثبات‌سازی یکی از آسیب‌پذیرترین توده‌های یخی زمین را تسریع کند. توایتز که به «یخچال روز قیامت» مشهور است، در صورت فروپاشی کامل حجم عظیمی از یخ را وارد اقیانوس جنوبی می‌|کند و سطح آب دریاها را در سراسر جهان به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. اکنون، تهدیدی فوری یخ‌تاق شرقی توایتز را هدف گرفته است؛ سکویی که روند نابودی یخچال را سرعت خواهد بخشید.

تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهند که یخ‌تاق شرقی یخچال توایتز در حال جدا شدن از یخچال اصلی است. رابرت لارتر، ژئوفیزیکدان دریایی از مؤسسه‌ی بریتیش انتارکتیک سروی و مسئول شاخه‌ی بریتانیایی دفتر هماهنگی علمی همکاری بین‌المللی توایتز، می‌گوید این یخ‌تاق به‌احتمال زیاد در سال جاری میلادی از بین می‌رود. در حال حاضر، این همکاری مشترک میان آژانس‌های پژوهشی آمریکا و بریتانیا، محیط پیچیده و به‌سرعت در حال تغییر این یخچال را بررسی می‌کند.

لارتر می‌افزاید: «آخرین بخش باقی‌مانده از یخ‌تاق روبه‌روی یخچال در آستانه‌ی متلاشی شدن قرار دارد. نمی‌دانیم دقیقاً این فرایند چگونه پیش خواهد رفت، اما اتفاق می‌افتد، این قطعی است.»

یخچال توایتز بر روی خشکی قرار دارد، اما یخ‌تاق آن توده‌ای شناور از یخ است که دهانه‌ی یخچال را می‌پوشاند و مانند یک تکیه‌گاه، جریان یخ به سمت اقیانوس را محدود می‌کند. پژوهشگران هنوز جزئیات کامل نقش یخ‌تاق را بررسی می‌کنند، اما از‌دست رفتن این سازه می‌تواند سرعت تخلیه‌ی یخ به دریا را افزایش دهد.

به‌گزارش لایوساینس، توایتز از دهه‌ی ۱۹۸۰ تاکنون صدها میلیارد تن یخ از دست داده و خط عقب‌نشینی آن از سال ۱۹۹۲ حدود ۲۰ کیلومتر بوده است. عامل اصلی این روند، آب‌های نسبتاً گرم اقیانوس است که از زیر یخ‌تاق نفوذ می‌کنند و کف یخچال را در نقاطی که روی زمین زیر سطح دریا قرار دارد، از پایین می‌تراشند.

پژوهشی که در نهم مارس ۲۰۲۵، برآورد کرد که توایتز ممکن است تا سال ۲۰۶۷ سالانه بین ۱۸۰ تا ۲۰۰ میلیارد تن یخ از دست بدهد. مدل‌سازی فروپاشی کامل چنین توده‌های یخی از نظر علمی بسیار پیچیده است و تعیین زمان‌بندی دقیق آن همچنان با فقدان قطعیت همراه است.

یخ‌تاق شرقی توایتز در دو نقطه دچار شکستگی شده: جایی که روی یک برآمدگی در بستر اقیانوس تکیه دارد و جایی که به دهانه‌ی یخچال متصل است. لارتر اشاره می‌کند که سرعت حرکت در بخش غربی یخ‌تاق — جایی که جدا شدن یخ از آن آغاز شده — طی هشت ماه گذشته تقریباً دو برابر شده است. این یخ‌تاق هم مانند سایر یخ‌های دریایی جنوبگان، از زیر توسط آب‌های گرم‌تر و شورتری که از اعماق اقیانوس جنوبی به سطح رانده می‌شوند، تضعیف می‌شود.

لارتر توضیح می‌دهد آنچه اهمیت دارد، بیشتر الگوی گردش آب است تا صرفاً افزایش دما، اما شواهد موجود نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی انسانی در نهایت عامل زمینه‌ای این فرایند است. او می‌افزاید: «مکانیزم دقیق فرایند همچنان محل بحث است، اما به نظر می‌رسد کاملاً واضح است که به نوعی، تغییر در بادهای غربی نیم‌کره‌ی جنوبی است که آب گرم را به سمت قاره سوق می‌دهد و این تغییرات بادی بخشی از الگوی گسترده‌تر تغییر اقلیمی هستند که شاهد آن هستیم.»

نگرانی دانشمندان به توایتز محدود نمی‌شود. این یخچال یکی از ستون‌های اصلی یخسار غرب جنوبگان است و از سرریز شدن توده‌های یخی مجاور به اقیانوس جلوگیری می‌کند. بر اساس برآورد مؤسسه‌ی بریتیش انتارکتیک سروی، اگر کل این یخسار از بین برود، سطح دریاهای جهان ۳٫۳ متر افزایش خواهد یافت. دانشمندان فروپاشی یخسارها را در زمره‌ی «نقاط عطف اقلیمی» (tipping points) طبقه‌بندی می‌کنند؛ آستانه‌هایی که پس از عبور از آن‌ها، تغییرات حاصل برای هزاران سال برگشت‌ناپذیر خواهند بود.