کشف بی‌سابقه در اعماق دریا؛ کوسه مرموز اسلیپر برای اولین‌بار در جنوبگان دیده شد

مشاهده‌ی تاریخی کوسه‌ی مرموز اسلیپر (Somniosus antarcticus) در سواحل جنوبگان برای نخستین‌بار، مرزهای دانش بشر را درباره‌ی قلمرو زیستی این شکارچیان جابه‌جا کرده است. دانشمندان موفق شدند تصاویری از این گونه را در عرض‌های جغرافیایی بسیار جنوبی‌تر از هر رکورد ثبت‌شده‌ی دیگری شکار کنند؛ یافته‌ای علمی که با صراحت ثابت می‌کند اقیانوس منجمد جنوبی برخلاف باورهای پیشین، به‌هیچ‌وجه از حضور کوسه‌ها خالی نیست.

رویارویی نادر با کوسه‌ی اسلیپر جنوبی در آب‌های عمیق و منجمد اقیانوس منجمد جنوبی، متخصصان را واداشته است تا در مورد تنوع جانوری ساکن در محیط‌های خشن و غیرعادی بازنگری کنند. این تصاویر ارزشمند در ژانویه ۲۰۲۵ توسط یک دوربین مجهز به طعمه در گودالی به عمق تقریبی ۴۹۰ متر در نزدیکی جزایر شتلند جنوبی به ثبت رسید.

آلن جیمیسون، مدیر مؤسس مرکز تحقیقات اعماق دریای دانشگاه استرالیای غربی که مسئولیت استقرار تجهیزات را بر عهده داشت، این مشاهده را بسیار غافلگیرکننده توصیف می‌کند. به‌نقل از ساینتیفیک امریکن، جیمیسون می‌گوید پیش از این تصور می‌شد که کوسه‌ها اصلاً در آب‌های جنوبگان حضور ندارند، چه رسد به گونه‌ای نمادین و عظیم‌جثه مانند اسلیپر جنوبی که به دلیل ویژگی‌های ظاهری خاص، بلافاصله شناسایی می‌شود.

ظهور غیرمنتظره‌ی اسلیپر جنوبی که در میان ۴۰۰ ساعت ویدئوی ضبط‌شده پنهان بود، توجه هدر استوارت، زمین‌شناس دریایی این مرکز را به خود جلب کرد. بررسی‌های دقیق نشان می‌دهد که این مورد، جنوبی‌ترین گزارش ثبت‌شده از گونه‌ی علمی سومنیوزوس آنتارکتیکوس در تاریخ محسوب می‌شود. این شکارچیان اعماق دریا که از سرپایان، ماهی‌های پرتوباله و حتی برخی پستانداران و پرندگان تغذیه می‌کنند، طول عمری شگفت‌انگیز بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ سال دارند. براساس گزارش‌های منتشرشده توسط خبرگزاری آسوشیتدپرس، طول این نمونه‌ی خاص بین سه تا چهار متر تخمین زده شده است.

فقدان اندام‌های کلسپر در بدن این کوسه نشان می‌دهد که حیوان مشاهده‌شده احتمالاً یک ماده بوده که با آرامش در لایه‌ای از آب با دمای حدود دو درجه‌ی سانتی‌گراد شنا می‌کرده است. وجود این لایه‌ی آبی نسبتاً گرم‌تر در زیر سطح دریا، ممکن است به این کوسه‌ها امکان دهد تا بیش از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد، به سمت عرض‌های جغرافیایی جنوبی و اقلیم‌های منجمد پیشروی کنند. زیستگاه‌های دست‌نیافتنی در اعماق اقیانوس، مطالعه‌ی این گونه را بسیار دشوار کرده است و تاکنون تنها چند مورد مشاهده‌ی مستقیم از آن‌ها گزارش شده بود.

دیلان وایت‌کیلی، دستیار پژوهشی مرکز تحقیقاتی، توضیح می‌دهد که مشاهده‌ی این موجودات به دلیل عمق بسیار زیاد زیستگاهشان تجربه‌ای بسیار نادر است. این جانوران برای بقا در فشارهای خردکننده، با متابولیسم بسیار پایین تکامل یافته‌اند که به آن‌ها امکان می‌دهد دوره‌های طولانی را بدون تغذیه سپری کنند. کشف این کوسه در چنین موقعیت جغرافیایی دورافتاده‌ای نشان می‌دهد که او احتمالاً تنها ساکن این پهنه‌ی آبی نیست.

کشف کوسه اسلیپر جنوبی در آب‌های جنوبگان، دانش ما را درباره‌ی توزیع جغرافیایی کوسه‌ها و توانایی آن‌ها در تحمل شرایط محیطی غیرمعمول تغییر می‌دهد و ثابت می‌کند که اقیانوس منجمد جنوبی محیطی به‌مراتب پویاتر از تصورات پیشین بشر است.